Hồ sơ IPO sửa đổi của SpaceX tiết lộ rủi ro pha loãng cổ phần, khoản lỗ hoạt động 2,59 tỷ USD năm 2025 và cấu trúc biểu quyết duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối cho Elon Musk.
SpaceX đang tiến gần đến điều có thể là đợt IPO lớn nhất lịch sử với mức định giá mục tiêu 1,75 nghìn tỷ USD, nhưng hồ sơ sửa đổi nộp lên SEC hôm thứ Hai đã phác lộ một loạt rủi ro mà các nhà đầu tư tiềm năng cần cân nhắc kỹ trước khi xuống tiền. Công ty dự kiến niêm yết trên Nasdaq với mã giao dịch SPCX, với Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citi và JPMorgan đảm nhận vai trò bảo lãnh phát hành chính.
Pha loãng cổ phần và cấu trúc quyền lực bất đối xứng
Rủi ro trọng tâm được SpaceX chủ động công bố là khả năng pha loãng cổ phần. Công ty tuyên bố có thể phát hành “một lượng vốn chủ sở hữu đáng kể” liên quan đến các giao dịch trong tương lai, bao gồm mua lại, đầu tư hoặc các thương vụ lớn khác sau khi gia nhập thị trường đại chúng. Hồ sơ cũng cảnh báo về các nghĩa vụ ngoài dự kiến có thể phát sinh từ các thương vụ mua lại, từ kiện tụng, tuân thủ quy định cho đến tranh chấp hợp đồng.
Song song với rủi ro pha loãng, cấu trúc cổ phần đặt ra một bất đối xứng quyền lực rõ ràng. Nhà đầu tư đại chúng sẽ nắm cổ phiếu loại A với một quyền biểu quyết mỗi cổ phiếu, trong khi cổ phiếu loại B của Musk mang 10 quyền biểu quyết — đảm bảo ông tiếp tục nắm quyền kiểm soát các quyết định chiến lược của doanh nghiệp sau khi lên sàn.
Bức tranh tài chính cũng đặt ra nhiều câu hỏi. SpaceX ghi nhận doanh thu 18,67 tỷ USD trong năm 2025, nhưng kèm theo khoản lỗ hoạt động 2,59 tỷ USD. Riêng bộ phận AI lỗ 6,36 tỷ USD, trong khi chương trình nghiên cứu và phát triển Starship tiêu tốn thêm khoảng 3 tỷ USD. Sự mở rộng tham vọng của Musk, sau khi xAI mua lại X vào năm ngoái và SpaceX thông báo sẽ mua lại xAI vào tháng 2, đã kéo công ty ra khỏi biên lợi nhuận vốn có của mảng phóng tên lửa và vệ tinh.
Ngoài rủi ro tài chính, SpaceX còn nhấn mạnh các nguy cơ vật lý trong hoạt động vận hành. Phương tiện phóng và vệ tinh có thể bị hư hại trong quá trình vận chuyển, nạp nhiên liệu hoặc thử nghiệm trên mặt đất. Trường hợp hạ tầng vệ tinh phải ngừng hoạt động sớm hoặc không thể vận hành sẽ buộc công ty đẩy nhanh khấu hao hoặc ghi nhận chi phí suy giảm giá trị, tác động trực tiếp đến kết quả tài chính.
Bất chấp những cảnh báo này, đợt IPO của SpaceX vẫn được kỳ vọng thu hút sự quan tâm lớn từ giới đầu tư tổ chức. Câu hỏi thực sự không phải là liệu thị trường có hào hứng hay không, mà là liệu mức định giá 1,75 nghìn tỷ USD có phản ánh đầy đủ chi phí tăng trưởng của một đế chế đang mở rộng nhanh hơn khả năng sinh lời của nó.
