SpaceX và Tesla lập ủy ban đặc biệt xem xét sáp nhập, có thể tạo tập đoàn AI trị giá khoảng 3,5 nghìn tỷ USD do Musk kiểm soát.
Hôm thứ Ba, Elon Musk cho biết hội đồng quản trị của SpaceX và Tesla đều đã thành lập ủy ban đặc biệt để đánh giá phương án sáp nhập hai công ty lớn nhất của ông. Nếu thương vụ thành hiện thực, tên lửa, ô tô điện, robot hình người Optimus, mạng xã hội X và chatbot Grok sẽ cùng nằm trong một tập đoàn trị giá khoảng 3,5 nghìn tỷ USD.
Phát biểu trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý III của SpaceX, Musk lập luận rằng hợp nhất mang lại nhiều lợi ích vì thế giới gần như đã bước vào “điểm kỳ dị” của siêu trí tuệ. Ông kể ra các mảng có thể chia sẻ, gồm phần mềm AI, thiết kế chip, nhà máy Terafab, robot, năng lực phóng vệ tinh và hạ tầng kết nối.
Về bản chất, thương vụ sẽ khép kín toàn bộ chuỗi giá trị AI trong một doanh nghiệp. Tập đoàn mới sẽ sở hữu chatbot, mạng xã hội cung cấp dữ liệu cho chatbot, mạng vệ tinh bảo đảm kết nối, nhà máy sản xuất chip, cùng phương tiện và robot ứng dụng công nghệ đó. Đây sẽ là thương vụ hợp nhất thứ ba của Musk kể từ tháng 3/2025, khi xAI sáp nhập X. Tháng 2 năm nay, SpaceX thâu tóm xAI với mức định giá 250 tỷ USD, trước khi niêm yết vào tháng 6 qua thương vụ IPO lớn nhất lịch sử.
Kết quả kinh doanh mới nhất củng cố câu chuyện AI của SpaceX. Doanh thu quý III đạt 14,58 tỷ USD, vượt xa mức dự báo 12,72 tỷ USD của giới phân tích. Công ty cũng có quý đầu tiên ghi nhận lợi nhuận kể từ khi niêm yết, chủ yếu nhờ cho Anthropic và Google thuê năng lực tính toán. Tham vọng lớn nhất là Starmind, dự án trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo với tối đa 1 triệu vệ tinh chạy bằng năng lượng Mặt Trời, dự kiến triển khai từ cuối năm 2027.
Musk cho rằng Trái Đất đang thiếu không gian và điện năng cho AI. Khảo sát của Annenberg cho thấy 61% người Mỹ phản đối xây trung tâm dữ liệu gần nơi họ sống, và riêng quý I/2026 đã có khoảng 130 tỷ USD dự án bị chặn hoặc trì hoãn. Tuy vậy, chính hồ sơ IPO của SpaceX thừa nhận điện toán quỹ đạo dựa trên công nghệ chưa được kiểm chứng. Đóng góp chính của Tesla sẽ là Terafab, nhà máy chip trị giá 16,8 tỷ USD đang được hai công ty xây dựng tại Texas.
Rào cản định giá và quyền biểu quyết
Phản ứng ban đầu của thị trường khá tích cực. Cổ phiếu SpaceX tăng 10%, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 6, trong khi Tesla tăng gần 4%. Gene Munster của Deepwater Asset Management đánh giá xác suất thương vụ hoàn tất trong hai năm tới lên tới 95%. Dan Ives thuộc Yorkville Ives & Co. nói với Reuters rằng sáp nhập là bước đi hợp lý, nhưng vấn đề nằm ở giá. Theo ông, cổ phiếu Tesla cần được định giá khoảng 550 USD để thuyết phục cổ đông.
Thương vụ cũng sẽ giải quyết mục tiêu Musk theo đuổi từ lâu là củng cố quyền kiểm soát Tesla. Ông hiện sở hữu khoảng 20% cổ phần Tesla nhưng nắm đa số quyền biểu quyết tại SpaceX thông qua cổ phiếu siêu biểu quyết. Barclays ước tính Musk sẽ nắm khoảng 56% quyền biểu quyết tại công ty hợp nhất. Theo Reuters, việc kết hợp một nhà thầu lớn của quân đội, cơ quan tình báo và NASA với một nhà sản xuất phụ thuộc đáng kể vào nhà máy Thượng Hải có thể khiến thương vụ bị Washington và Bắc Kinh xem xét kỹ lưỡng.
Hiện chưa có thỏa thuận nào được ký và Musk cảnh báo rằng coi thương vụ là chắc chắn là “khẳng định quá mức”. Để được thông qua, thỏa thuận cần sự ủng hộ của cổ đông nắm ít nhất 50% tổng số cổ phiếu Tesla đang lưu hành, chứ không chỉ 50% số phiếu bầu. Bản thân Musk thừa nhận đây là một rào cản lớn. Barclays cho rằng thông báo chính thức có thể được đưa ra trước đại hội cổ đông thường niên của Tesla vào ngày 3/12.
