Chính phủ Mỹ công bố gói đầu tư 2 tỷ USD vào điện toán lượng tử, trong bối cảnh “Q-Day”, nguy cơ máy tính lượng tử phá vỡ mã hóa Bitcoin, ngày càng hiện hữu.
Bộ Thương mại Mỹ vừa công bố khoản đầu tư hơn 2 tỷ USD vào 9 doanh nghiệp lượng tử, đánh dấu một trong những cam kết tài chính lớn nhất của Washington vào lĩnh vực công nghệ chiến lược này. Thông báo được đưa ra vào thứ Năm vừa qua, ngay khi áp lực từ cộng đồng tài sản mã hóa về rủi ro “Q-Day” đang leo thang mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu.
IBM là đơn vị nhận tài trợ lớn nhất với 1 tỷ USD từ ưu đãi CHIPS, đổi lại, cam kết đối ứng thêm 1 tỷ USD gồm tiền mặt, tài sản sở hữu trí tuệ và nhân lực. Khoản đầu tư này sẽ được rót vào Anderon, một xưởng đúc wafer lượng tử quy mô công nghiệp đặt tại Albany, New York, chuyên sản xuất wafer siêu dẫn kích thước 300 milimét. “Với sự hỗ trợ của Bộ Thương mại, Anderon sẽ có vị thế thúc đẩy ngành công nghệ lượng tử đang tăng trưởng nhanh của Mỹ,” Chủ tịch kiêm CEO IBM Arvind Krishna phát biểu.
Trong lộ trình công bố tháng 11 năm ngoái, IBM đặt mục tiêu vận hành máy tính lượng tử quy mô lớn có khả năng chịu lỗi vào năm 2029.
Cuộc đua lượng tử và bóng ma Q-Day đe dọa tài sản mã hóa
Ngoài IBM, GlobalFoundries dự kiến nhận 375 triệu USD, trong khi sáu doanh nghiệp khởi nghiệp gồm Atom Computing, D-Wave, Infleqtion, PsiQuantum, Quantinuum và Rigetti, mỗi đơn vị nhận 100 triệu USD. Startup Diraq nhận 38 triệu USD. Đổi lại, chính phủ sẽ nắm giữ tỷ lệ cổ phần tương ứng tại từng công ty, một mô hình đầu tư mang tính chiến lược hơn là thuần túy tài trợ.
Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick nhấn mạnh rằng các khoản đầu tư này sẽ “củng cố ngành công nghiệp trong nước, tạo ra hàng nghìn việc làm lương cao cho người Mỹ, đồng thời thúc đẩy năng lực lượng tử quốc gia.” Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị về công nghệ lượng tử giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng trở nên gay gắt.
Ở chiều ngược lại, tốc độ phát triển lượng tử đang khiến ngành tài sản mã hóa lo ngại sâu sắc. Thuật ngữ “Q-Day” dùng để chỉ thời điểm máy tính lượng tử đủ mạnh để phá vỡ mật mã đường cong elliptic, nền tảng bảo vệ Bitcoin, Ethereum, hệ thống ngân hàng và phần lớn hạ tầng internet hiện đại.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo blockchain đặc biệt dễ tổn thương bởi giao dịch công khai và không thể đảo ngược: một khi khóa công khai bị lộ, máy tính lượng tử tương lai có thể suy ngược ra khóa riêng tư và rút cạn ví tài sản mà không có cơ chế hoàn tiền nào khả dĩ.
Công ty bảo mật Project Eleven cảnh báo Q-Day có thể đến sớm nhất vào năm 2030. Các nhà nghiên cứu của Google cũng độc lập xác nhận rằng số lượng qubit cần thiết để phá mã hiện đại có thể thấp hơn so với dự báo trước đây. Đặc biệt, các nhà phân tích Citi ước tính khoảng 6,7 đến 7 triệu Bitcoin, tương đương tối đa một phần ba tổng nguồn cung, hiện nằm trong ví có khóa công khai đã bị lộ.
Citi cũng cảnh báo Bitcoin có thể chịu rủi ro lâu dài lớn hơn Ethereum, do cấu trúc quản trị phi tập trung khiến các nâng cấp giao thức diễn ra chậm và phức tạp hơn về mặt chính trị.
Cuộc đặt cược 2 tỷ USD của Washington vì thế không chỉ là canh bạc công nghệ, đây là phản ứng có tính toán trước một kỷ nguyên mà ranh giới giữa năng lực tính toán và an ninh tài chính toàn cầu đang dần xóa nhòa.
