Ủy ban châu Âu ra lệnh buộc Meta khôi phục quyền truy cập API WhatsApp Business cho chatbot AI bên thứ ba trong năm ngày, với mức phạt tiềm năng lên tới 10% doanh thu toàn cầu.
Ủy ban châu Âu hôm thứ Hai đã ban hành các biện pháp tạm thời buộc Meta cho phép các chatbot AI cạnh tranh, trong đó có OpenAI, truy cập trở lại vào API WhatsApp Business theo cùng các điều kiện đã tồn tại trước lệnh cấm. Meta có năm ngày làm việc để tuân thủ, trong khi công ty đồng thời tuyên bố sẽ kháng cáo, gọi đây là “sự can thiệp điều tiết vượt quá giới hạn.”
Cuộc đối đầu này bắt nguồn từ tháng 10/2025, khi Meta âm thầm cắt quyền truy cập của các nhà cung cấp AI hiện hữu khỏi nền tảng. Đến ngày 15/1/2026, chính sách mới chính thức có hiệu lực, chỉ cho phép Meta AI hoạt động trên WhatsApp. Ủy ban châu Âu mở điều tra vào tháng 12/2025, tập trung vào câu hỏi cốt lõi: liệu Meta có đang lạm dụng vị thế thống lĩnh của mình trên thị trường nhắn tin châu Âu để dành riêng hệ sinh thái AI cho chính mình hay không.
Cuộc chiến phân phối AI trên nền tảng tỷ người dùng
Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu Teresa Ribera lập luận rằng trong các thị trường công nghệ phát triển nhanh, thiệt hại cạnh tranh có thể xảy ra từ rất lâu trước khi một quyết định cuối cùng được ban hành, đây là lý do Brussels chọn biện pháp tạm thời thay vì chờ kết thúc điều tra. Bà nhấn mạnh rằng quyết định này nhằm bảo toàn quyền lựa chọn của người dùng châu Âu về trợ lý AI họ muốn sử dụng, thay vì để Meta đơn phương quyết định thay họ.
Meta phản bác gay gắt, cho rằng Ủy ban châu Âu đang thực chất yêu cầu công ty cung cấp miễn phí một sản phẩm trả phí cho các đối thủ lớn như OpenAI, trong khi chi phí được chuyển gánh sang các doanh nghiệp châu Âu đang trả phí sử dụng dịch vụ.
Lập luận này chạm vào một căng thẳng cấu trúc đang định hình lại toàn bộ ngành: các công ty AI muốn tiếp cận kênh phân phối trên các nền tảng nhắn tin có hàng tỷ người dùng, trong khi chủ sở hữu nền tảng muốn kiếm tiền từ quyền truy cập đó, và trong trường hợp của Meta, muốn dùng chính kênh đó để thúc đẩy sản phẩm AI của riêng mình.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh có thêm áp lực từ phía học thuật. Một nghiên cứu độc lập của Viện IMDEA Networks công bố tháng 5 phát hiện ChatGPT, Claude, Grok và Perplexity đều chia sẻ dữ liệu người dùng với các trình theo dõi bên thứ ba, bao gồm cả Meta và Google, ngay cả khi người dùng đã chọn từ chối. Grok bị xếp vào nhóm vi phạm nghiêm trọng nhất, khi các cuộc trò chuyện của khách được công khai theo mặc định và siêu dữ liệu hình ảnh từ webcam được chuyển đến trình theo dõi của TikTok.
Những phát hiện này làm phức tạp thêm luận điểm rằng việc mở rộng khả năng tiếp cận AI trên các nền tảng nhắn tin là điều hiển nhiên có lợi cho người dùng, và báo hiệu rằng cuộc tranh luận về quyền kiểm soát dữ liệu trong kỷ nguyên AI sẽ còn kéo dài, bất kể kết quả kháng cáo của Meta ra sao.
