Giới chức ECB, BoE và FCA cảnh báo rằng AI phát triển nhanh hơn quy định, với giao dịch tác tử AI có thể đạt 5 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
Các ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý tài chính hàng đầu châu Âu vừa lên tiếng cảnh báo rằng tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang vượt xa khả năng thích ứng của các khuôn khổ quản lý hiện hành, tạo ra những rủi ro mới đối với sự ổn định của thị trường tài chính, dù công nghệ này vẫn được xem là động lực quan trọng thúc đẩy năng suất toàn ngành.
Phát biểu tại diễn đàn thường niên của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tổ chức tại Bồ Đào Nha, Chủ tịch ECB Christine Lagarde nhận định các mô hình AI hiện đại đang tạo ra những thách thức lớn hơn nhiều so với những rủi ro an ninh mạng và vi phạm dữ liệu mà giới quản lý từng tập trung xử lý trước đây, trong khi các biện pháp bảo vệ tương xứng vẫn chưa được thiết lập đầy đủ.
Rủi ro từ các tác tử AI trong giao dịch tài chính
Một trong những mối lo ngại lớn nhất được nêu ra là sự phổ biến ngày càng tăng của các mô hình tác nhân AI, những hệ thống có khả năng tự động thực hiện chuỗi tác vụ phức tạp mà không cần sự can thiệp trực tiếp của con người. Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh, bà Sarah Breeden, cảnh báo rằng việc ứng dụng rộng rãi các tác tử AI trong hoạt động giao dịch có thể khuếch đại biến động thị trường trong những giai đoạn căng thẳng.
Dù hiện tại các hệ thống này chủ yếu phục vụ mục đích nghiên cứu và hỗ trợ vận hành, bà cho rằng tình hình có thể thay đổi rất nhanh. Chính vì vậy, bà đề xuất các cơ quan quản lý cân nhắc bổ sung những cơ chế bảo vệ mới, tương tự cơ chế ngắt mạch toàn thị trường hoặc công tắc dừng khẩn cấp, nhằm giới hạn hoặc tạm dừng giao dịch khi hệ thống AI gặp sự cố.
Về phần mình, Tổng giám đốc Cơ quan Quản lý Tài chính Vương quốc Anh (FCA), ông Nikhil Rathi, nhấn mạnh rằng công nghệ hiện nay biến đổi theo từng tuần, từng tháng thay vì từng năm như trước, khiến chu kỳ xây dựng quy định truyền thống trở nên lỗi thời. Ông cho rằng cơ quan quản lý không nên cản trở việc ứng dụng AI, mà cần phối hợp chặt chẽ hơn với ngành tài chính để xây dựng khuôn khổ mới, đảm bảo tính minh bạch cao hơn đối với các rủi ro phát sinh.
Song song với lo ngại về rủi ro, các nhà hoạch định chính sách châu Âu cũng thừa nhận sự cấp thiết phải đẩy mạnh đầu tư vào năng lực AI nội khối. Phó Chủ tịch ECB, ông Boris Vujčić, cho rằng châu Âu cần củng cố chủ quyền công nghệ và năng lực AI của riêng mình, trong bối cảnh khu vực từng thành công trong việc ứng dụng công nghệ mới để cải thiện năng suất nhưng chưa thường xuyên nằm trong nhóm dẫn đầu toàn cầu về phát triển công nghệ.
Thực tế thị trường cho thấy mức độ cấp bách của vấn đề: các tác tử AI tự động đã xử lý hơn 176 triệu giao dịch thanh toán số với tổng giá trị vượt 73 triệu USD chỉ trong năm qua, và giới phân tích dự báo khối lượng giao dịch của các tác tử này có thể đạt 5 nghìn tỷ USD vào năm 2030, một con số cho thấy quy mô rủi ro tiềm ẩn sẽ tiếp tục mở rộng nếu quản lý không theo kịp tốc độ đổi mới công nghệ.
