Chủ tịch Fed Kevin Warsh nêu ba kịch bản AI, từ bùng nổ năng suất đến thất nghiệp tăng và cổ phiếu công nghệ lao dốc.
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh cho biết đội ngũ chuyên viên của ngân hàng trung ương đã bắt đầu lập mô hình về cách trí tuệ nhân tạo có thể định hình lại nền kinh tế Mỹ. Các mô hình này bao gồm cả kịch bản công nghệ làm tăng tỷ lệ thất nghiệp ngay cả khi nền kinh tế vẫn tăng trưởng. Phát biểu tại hội nghị Năng suất và Việc làm của Fed ở San Francisco đầu tuần này, Warsh nhấn mạnh đây là các kịch bản minh họa chứ không phải dự báo. Fed dùng các mô hình kinh tế giản lược để chuẩn bị cho nhiều kết cục khác nhau trong vài năm tới, không phải để đoán kết cục nào sẽ xảy ra.
Warsh gọi công nghệ này là “siêu trí tuệ” (SI), thuật ngữ chính thức của Fed từ tháng 10 sau một sắc lệnh hành pháp của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Việc dùng thuật ngữ này không hàm ý một kết luận khoa học rằng các hệ thống AI hiện nay đã vượt qua trí tuệ con người.
Từ bùng nổ năng suất đến đổ vỡ đầu tư
Trong kịch bản lạc quan nhất, AI giúp doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn với cùng nguồn lực, đưa sản lượng kinh tế vượt tốc độ tăng trưởng lịch sử. Người lao động được chia sẻ thành quả, và tỷ lệ thất nghiệp duy trì gần mức mà giới kinh tế học coi là tương ứng với một thị trường lao động lành mạnh.
Kịch bản thứ hai vẫn có tăng trưởng nhanh hơn, nhưng doanh nghiệp tự động hóa công việc nhanh hơn tốc độ người lao động bị thay thế tìm được việc mới. Hệ quả là tỷ lệ thất nghiệp tăng dù năng suất được cải thiện, một nghịch lý khiến bài toán chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn.
Kịch bản thứ ba giả định các khoản đầu tư AI không mang lại lợi nhuận như Phố Wall kỳ vọng. Doanh nghiệp chi mạnh cho hạ tầng, giá cổ phiếu tăng nhờ kỳ vọng lợi nhuận khổng lồ, rồi những kỳ vọng đó tỏ ra quá lạc quan. Theo Warsh, định giá cổ phiếu khi đó có thể giảm và kéo theo suy giảm kinh tế. Tỷ lệ thất nghiệp trong kịch bản này tăng mạnh hơn. Nền kinh tế cuối cùng sẽ phục hồi, nhưng không có được sự bùng nổ năng suất như đã hứa hẹn.
Rủi ro tài chính từ làn sóng AI cũng được các lãnh đạo khác của Fed lưu ý. Cũng trong ngày thứ Hai, Thống đốc Fed Michael Barr cảnh báo việc xây dựng hạ tầng AI ngày càng được tài trợ qua các thỏa thuận phức tạp, như hợp đồng thuê năng lực tính toán dài hạn, hợp đồng năng lượng và bảo lãnh tài chính. Theo ước tính của Fed, giá trị tối đa tiềm năng của các nghĩa vụ ngoại bảng này đã vượt 3.000 tỷ USD. Đây chưa phải là khoản nợ đã phát sinh. Tuy nhiên, quy mô của chúng cho thấy nếu doanh thu AI gây thất vọng, tác động có thể lan ra ngoài phạm vi các công ty công nghệ đang xây dựng trung tâm dữ liệu.
Warsh không đề xuất thay đổi lãi suất trong phát biểu lần này. Cuộc họp chính sách tiếp theo của Fed dự kiến diễn ra vào ngày 8–9/12, nơi giới đầu tư sẽ theo dõi liệu các phân tích về AI có bắt đầu xuất hiện trong lập luận chính sách của ngân hàng trung ương hay không.




































































