Thủ tướng Canada Mark Carney kêu gọi đa dạng hóa nhà cung cấp AI sau khi Mỹ yêu cầu Anthropic cắt quyền truy cập Mythos và Fable toàn cầu; token AI phi tập trung tăng vốn hóa lên 24,3 tỷ USD.
Thủ tướng Canada Mark Carney hôm Chủ nhật lên tiếng cảnh báo về rủi ro phụ thuộc vào một nhóm nhỏ nhà cung cấp AI sau khi chính phủ Mỹ ra lệnh yêu cầu Anthropic cắt quyền truy cập vào hai mô hình tiên tiến nhất, Mythos 5 và Fable 5, đối với mọi công dân nước ngoài trong và ngoài lãnh thổ Mỹ với lý do an ninh quốc gia.
Phát biểu tại Ireland trước thềm hội nghị G7 tại Pháp, ông Carney nói tình huống này minh họa điều có thể xảy ra khi “phụ thuộc quá mức vào một số mô hình nhất định”, đồng thời nhấn mạnh sai lầm thực sự sẽ là “chỉ chấp nhận điều này mà không rút ra bài học, không xây dựng và đa dạng hóa”.
Anthropic nhanh chóng tuân thủ lệnh, vô hiệu hóa cả hai hệ thống với toàn bộ khách hàng. Tuy nhiên, công ty phản bác cơ sở của quyết định, lập luận rằng phương thức vượt rào bảo mật được viện dẫn hoàn toàn có thể tái tạo trên các mô hình công khai như GPT-5.5 của OpenAI.
Theo Semafor, động thái này một phần xuất phát từ nghi ngờ rằng một nhóm có liên hệ với Trung Quốc đã truy cập vào Mythos. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Anthropic đang tiến gần mức định giá 1.000 tỷ USD sau khi đạt doanh thu thường niên hóa hơn 47 tỷ USD.
AI phi tập trung hưởng lợi, nhưng câu hỏi về rủi ro vẫn còn bỏ ngỏ
Sự cố khiến thị trường nhìn lại cấu trúc căn bản của AI tập trung, nơi toàn bộ mô hình và cơ chế kiểm soát nằm trong tay một công ty duy nhất, tạo ra điểm lỗi đơn nhất mà một quyết định tuân thủ có thể lập tức cắt quyền truy cập của người dùng toàn cầu. Ngược lại, AI phi tập trung phân tán các chức năng đó giữa các đơn vị vận hành độc lập, điều phối thông qua chuỗi khối.
Vốn hóa thị trường của lĩnh vực này đạt 24,3 tỷ USD, tăng 6% trong ngày và 12% trong tuần sau lệnh cấm, theo CoinGecko. ChainOpera AI, io.net, Grass và NOVA đều tăng hơn 30% trong tuần, trong khi NEAR Protocol và Bittensor lần lượt tăng 15,9% và 27,9%.
Tuy vậy, các chuyên gia trong ngành không đồng thuận hoàn toàn về mức độ hiệu quả của phi tập trung hóa. Dan Dadybayo, trưởng bộ phận chiến lược tại Horizontal Systems, cho rằng sự phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp Mỹ “tạo ra rủi ro hệ thống thực sự, tương tự như những gì đã xảy ra trong lĩnh vực tài chính năm 2008”.
Song Peter Anthony, nhà sáng lập Perceptron Network, đặt câu hỏi liệu phi tập trung hóa có thực sự giải quyết vấn đề hay chỉ “đẩy điểm nghẽn lùi lại một lớp, sang các nhà cung cấp GPU”. Nếu các mô hình phi tập trung vẫn vận hành trên chip thuộc sở hữu của một số ít tập đoàn điện toán đám mây lớn, ông cảnh báo, rủi ro chỉ được đổi tên chứ chưa được loại bỏ.
