FINMA phê duyệt quỹ ETF đầu tiên giúp nhà đầu tư cá nhân trực tiếp nắm Bitcoin, miễn quy định đa dạng hóa nhưng siết yêu cầu lưu ký.
Cơ quan Giám sát Thị trường Tài chính Thụy Sĩ (FINMA) hôm thứ Ba thông báo đã phê duyệt quỹ đầu tư đầu tiên tại nước này cho phép nhà đầu tư cá nhân đầu tư trực tiếp vào Bitcoin. Sản phẩm được cấu trúc dưới dạng quỹ hoán đổi danh mục (ETF), với chứng chỉ quỹ giao dịch trên sở giao dịch như cổ phiếu niêm yết, và được xếp vào nhóm “quỹ khác dành cho các khoản đầu tư thay thế” theo pháp luật Thụy Sĩ, với mức độ rủi ro đặc thù.
Điểm đáng chú ý nhất là FINMA đã miễn áp dụng các quy định về đa dạng hóa rủi ro đối với quỹ. Cơ quan quản lý lý giải quyết định dựa trên lịch sử giao dịch lâu dài và khối lượng giao dịch đặc biệt lớn của Bitcoin so với các loại tiền mã hóa khác. Đây là bước tiến đáng kể so với tháng 9/2021, khi FINMA phê duyệt Crypto Market Index Fund, một quỹ đầu tư vào danh mục nhiều tài sản mã hóa nhưng chỉ được phân phối cho nhà đầu tư đủ điều kiện, không mở cho công chúng.
Đổi lại là yêu cầu khắt khe về lưu ký và bảo vệ nhà đầu tư
Việc nới lỏng quy định đa dạng hóa đi kèm khuôn khổ giám sát chặt chẽ. Theo hướng dẫn FINMA công bố ngày 12/1/2026, các tổ chức chịu giám sát phải áp dụng biện pháp giảm thiểu rủi ro vận hành và rủi ro lưu ký, trong đó tấn công mạng và việc bảo vệ không đầy đủ khóa riêng được xác định là những rủi ro cần đặc biệt lưu ý.
Về nguyên tắc, Bitcoin thuộc sở hữu của quỹ Thụy Sĩ phải được lưu ký tại ngân hàng lưu ký Thụy Sĩ. Ngân hàng này có thể ủy thác cho đơn vị lưu ký bên thứ ba trong hoặc ngoài nước, với điều kiện đơn vị đó chịu cơ chế giám sát tài chính tương đương và có biện pháp bảo vệ tài sản tương đương khi phá sản. Nói cách khác, nếu đơn vị lưu ký mất khả năng thanh toán, số Bitcoin của quỹ phải được tách biệt khỏi khối tài sản phá sản.
Ở khâu phân phối, doanh nghiệp bán sản phẩm phải tuân thủ quy tắc ứng xử theo pháp luật Thụy Sĩ về dịch vụ tài chính, bao gồm cảnh báo rõ ràng về biến động giá và nguy cơ thua lỗ, đồng thời đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm với người mua. FINMA cho rằng cơ chế này bảo vệ nhà đầu tư tốt hơn so với việc tự mua tài sản mã hóa.
Sản phẩm mới cũng khác biệt về bản chất pháp lý so với các sản phẩm giao dịch trên sàn (ETP) tài sản mã hóa vốn đã có quy định niêm yết tại cả hai sở giao dịch chứng khoán Thụy Sĩ. Trong khi ETP được xem là sản phẩm tài chính cấu trúc theo pháp luật dịch vụ tài chính, quỹ vừa được phê duyệt chịu sự điều chỉnh của pháp luật về quỹ đầu tư.
FINMA chưa công bố tên quỹ, tổ chức phát hành hay thời điểm triển khai, chỉ cho biết các đơn vị khác đã nộp hồ sơ hoặc công bố kế hoạch xin phê duyệt ETF Bitcoin. Quyết định đến khi thị trường Mỹ ghi nhận diễn biến trái chiều: các quỹ ETF Bitcoin giao ngay bị rút ròng khoảng 615 triệu USD trong tháng 10 tính đến hết phiên thứ Sáu, trước khi hút ròng 526,6 triệu USD trong phiên thứ Hai, theo công cụ theo dõi của Decrypt. Quỹ IBIT của BlackRock, lớn nhất trong 12 quỹ với giá trị tài sản ròng 66,37 tỷ USD, là quỹ duy nhất có dòng vốn vào ròng, đạt 665,2 triệu USD.
