Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, công bố lộ trình “Lean Ethereum”, tái thiết gần như toàn bộ giao thức trong 3-4 năm, được ví ngang tầm The Merge.
Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, vừa công bố kết luận từ bản cập nhật dự thảo lộ trình dài hạn của mạng lưới, mô tả nỗ lực mang tên “Lean Ethereum” là một cuộc tái cấu trúc gần như toàn diện cách thức vận hành của blockchain này.
Trong bài đăng trên X hôm thứ Bảy, ông nhấn mạnh đây không phải một bản nâng cấp đơn lẻ mà là chuỗi cải tiến triển khai trong ba đến bốn năm, được xem là “lần lặp lớn thứ ba” của Ethereum, ngang tầm với The Merge, khi gần như mọi thành phần lớn của giao thức sẽ được thay thế.
Tuyên bố này được đưa ra sau cuộc họp của các nhà nghiên cứu Ethereum tại Berlin cuối tháng 6, dựa trên bản dự thảo strawmap.org do nhà nghiên cứu Justin Drake của Ethereum Foundation giới thiệu hồi tháng 2, phác thảo bảy đợt nâng cấp đến năm 2029.
Theo Buterin, thay đổi gây xáo trộn lớn nhất nằm ở cách lưu trữ dữ liệu. Hiện Ethereum lưu toàn bộ dữ liệu trạng thái, từ số dư token đến hợp đồng sàn giao dịch, trong một định dạng duy nhất tốn kém; kế hoạch mới sẽ bổ sung một tầng lưu trữ rẻ hơn dành cho ứng dụng đơn giản, trong khi hệ thống phức tạp như hợp đồng của Uniswap vẫn giữ nguyên tầng cũ.
Ông ước tính đến năm 2030, tầng mới có thể chứa dữ liệu nhiều gấp 50 lần tầng hiện tại, và một token được thiết kế lại cho hệ thống mới có thể giảm phí giao dịch hơn 10 lần dù việc di chuyển hoàn toàn tự nguyện.
An toàn trước máy tính lượng tử và quyền riêng tư cũng được nâng lên mức ưu tiên hàng đầu. Buterin cho biết nhiệm vụ cấp bách nhất là tìm thiết kế an toàn lượng tử cho các blob, dạng lưu trữ tạm thời mà mạng lớp 2 dựa vào để giữ phí thấp. Quyền riêng tư không còn là yếu tố bổ sung sau cùng mà được thiết kế ngay từ đầu cho các tính năng mới, mở rộng công việc ông từng dẫn dắt qua khuôn khổ ví Kohaku.
Cả hai chủ đề nằm trong năm mục tiêu cốt lõi của strawmap, gồm mạng lưới chống chịu lượng tử lâu dài và giao dịch ETH riêng tư tích hợp trực tiếp vào lớp cơ sở.
Thay thế động cơ vận hành và áp lực tiến độ
Buterin cũng nhắc lại tham vọng thay thế Máy ảo Ethereum (EVM), nêu RISC-V và leanISA là hai ứng viên khả dĩ nhất, dù thừa nhận kết quả này còn xa. Mô hình lý tưởng là mạng lưới vận hành hoàn toàn trên động cơ mới, còn EVM được giữ lại như lớp dịch để ứng dụng cũ không bị gián đoạn, giúp việc chứng minh toán học tính hợp lệ giao dịch rẻ hơn đáng kể.
Ý tưởng chuyển sang RISC-V, lần đầu đề xuất tháng 4/2025, từng vấp tranh luận khi nhóm Offchain Labs đứng sau Arbitrum ủng hộ WebAssembly hồi tháng 11 năm ngoái, định dạng không xuất hiện trong danh sách ứng viên lần này.
Về tiến độ, Buterin cho biết năng lực xử lý sẽ tăng đều trong 5 năm tới, với đợt tăng giới hạn gas lớn dự kiến ở bản nâng cấp Glamsterdam, vốn đang chậm trễ so với kế hoạch nửa đầu 2026, trong khi Hegota được xem là bản nâng cấp “tiền Lean” cuối cùng. Bài đăng xuất hiện chưa đầy hai tuần sau khi Ethereum Foundation cắt giảm 54 nhân sự, tương đương 20% lực lượng lao động, trong đợt tái cấu trúc nội bộ.
