Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) phát hiện ước tính giá trị chuyển Bitcoin chênh lệch tới 6 lần tùy phương pháp đo, trong khi khối lượng stablecoin của Visa giảm từ 6,4 nghìn tỷ xuống còn 313,1 tỷ USD sau điều chỉnh.
Một nghiên cứu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vừa chỉ ra rằng các chỉ số tài sản mã hóa được sử dụng phổ biến có thể che khuất hoạt động kinh tế thực tế đằng sau chúng. Cụ thể, các nhà nghiên cứu phát hiện ước tính giá trị chuyển Bitcoin trên chuỗi (on-chain) có thể chênh lệch tới sáu lần tùy thuộc vào phương pháp đo lường giao dịch được sử dụng, phát hiện này liên quan đến giá trị chuyển trên chuỗi chứ không phải khối lượng giao dịch trên các sàn giao dịch.
Sự chênh lệch chủ yếu bắt nguồn từ cấu trúc giao dịch của Bitcoin: khi người dùng chi tiêu, phần tiền chưa sử dụng thường được trả lại cho chính người gửi dưới dạng đầu ra tiền thừa, và phần này có thể bị tính nhầm như một khoản chuyển sang bên khác dù thực chất không phải vậy. “Các chỉ số như khối lượng giao dịch, vốn hóa thị trường và tổng giá trị bị khóa (TVL) thường tạo ra cảm giác về mức độ chính xác mà bản chất của dữ liệu nền tảng thực tế không thể bảo đảm”, các nhà nghiên cứu viết.
Vấn đề đo lường cũng lan sang vốn hóa thị trường Bitcoin, khi cách tính thông thường tại một số thời điểm cao gấp tới bốn lần vốn hóa thực hiện, phương pháp định giá mỗi đồng tiền theo mức giá tại thời điểm gần nhất nó được dịch chuyển.
Thách thức đo lường lan rộng sang Ethereum và stablecoin
Nghiên cứu, dựa trên 100 tỷ bản ghi blockchain từ Bitcoin, Ethereum và Tron, cho thấy những thách thức đo lường tương tự tồn tại trên toàn bộ hệ sinh thái tài sản mã hóa. Ethereum đặt ra thách thức riêng do số lượng hợp đồng thông minh phát triển rất lớn: trong khoảng 67,5 triệu hợp đồng đang hoạt động được nghiên cứu, khoảng 54 triệu hợp đồng không thể được phân loại theo hệ thống phân loại mà nghiên cứu sử dụng.
Việc diễn giải hoạt động stablecoin cũng đặt ra một thách thức khác, bởi cùng một loại tài sản có thể phục vụ những mục đích khác nhau trên các blockchain khác nhau, USDT trên Ethereum có mối liên hệ chặt chẽ hơn với hoạt động tài chính phi tập trung (DeFi), trong khi USDT trên Tron có xu hướng gắn nhiều hơn với mục đích thanh toán và lưu trữ giá trị.
Sự khác biệt này thể hiện rõ qua tỷ trọng USDT do các hợp đồng thông minh nắm giữ: trên Ethereum, tỷ trọng này từng vượt 20% vào năm 2022, so với chỉ khoảng 1% trên Tron.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng việc cộng gộp hoạt động USDT trên nhiều blockchain có thể trộn lẫn các loại hoạt động kinh tế khác nhau, làm mờ đi cách stablecoin thực sự được sử dụng, và kết luận rằng các chỉ báo trên chuỗi nên được xem là “những phép xấp xỉ có nhiều nhiễu thay vì các thước đo trực tiếp của hoạt động kinh tế”.
Trước những hạn chế này, một số nhà cung cấp dữ liệu phân tích đã bắt đầu phân biệt giữa hoạt động blockchain thô và các chỉ số đã điều chỉnh nhằm phản ánh sát hơn hoạt động kinh tế thực tế. Bảng điều khiển Phân tích Trên chuỗi của Visa, sử dụng dữ liệu từ Allium Labs, hiển thị đồng thời cả tổng khối lượng giao dịch stablecoin và khối lượng đã điều chỉnh, với phương pháp điều chỉnh nhằm loại bỏ những sai lệch phát sinh từ giao dịch tần suất cao, bot, định tuyến qua cầu nối và hoạt động nội bộ của các sàn giao dịch.
Khoảng cách giữa hai con số này là rất lớn: bảng điều khiển hiện ghi nhận tổng khối lượng giao dịch stablecoin đạt 6,4 nghìn tỷ USD trên các mạng lưới mà Visa theo dõi trong 30 ngày qua, trong khi khối lượng sau điều chỉnh chỉ đạt 313,1 tỷ USD, chênh lệch hơn 20 lần, minh chứng rõ rệt cho mức độ nhiễu tiềm ẩn trong các chỉ số on-chain thô mà ngành công nghiệp vẫn thường sử dụng để đánh giá quy mô thị trường.
