Nasdaq đề xuất SEC phê duyệt VanEck JitoSOL ETF, sản phẩm ETP đầu tiên dựa trên liquid staking token, trong bối cảnh tổng giá trị khóa hệ sinh thái Jito đạt 1,1 tỷ USD.
Nasdaq vừa nộp đề xuất thay đổi quy tắc lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) nhằm niêm yết VanEck JitoSOL ETF — quỹ được thiết kế để nắm giữ JitoSOL, token liquid staking trên nền tảng Solana. Đây là lần đầu tiên một hồ sơ niêm yết sản phẩm ETP dựa trên liquid staking token được trình lên SEC, mở ra tiền lệ pháp lý mới trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa tại Mỹ đang dần được định hình bởi khung quản lý rõ ràng hơn.
JitoSOL là token liquid staking do Jito Network phát triển, được bảo chứng bằng SOL gửi vào một pool staking trên mạng Solana. Cơ chế này cho phép người nắm giữ nhận phần thưởng staking thông qua một tài sản có thể chuyển nhượng, mà không cần trực tiếp vận hành validator hay tự quản lý staking trên chuỗi.
Điểm đặc biệt là JitoSOL tự động tái đầu tư phần thưởng, khiến mỗi token nắm giữ đại diện cho lượng SOL gốc cùng toàn bộ lợi suất tích lũy. Brian Smith, Chủ tịch Jito Foundation, xác nhận nếu quỹ được phê duyệt, phần thưởng staking sẽ không phân phối riêng lẻ mà được phản ánh trực tiếp vào giá trị tài sản ròng của quỹ.
Về mặt kỹ thuật, Nasdaq nộp hồ sơ theo Quy tắc 5711(d) điều chỉnh việc niêm yết chứng chỉ quỹ tín thác dựa trên hàng hóa. Quỹ sẽ định giá chứng chỉ dựa trên chỉ số MarketVector JitoSol VWAP Close Index được tổng hợp từ dữ liệu nhiều sàn giao dịch, đồng thời cho phép tạo lập và mua lại chứng chỉ bằng tiền mặt hoặc hiện vật.
Hồ sơ viện dẫn các tiền lệ phê duyệt ETP giao ngay Bitcoin và Ether, lập luận rằng JitoSOL có tính chất kinh tế tương đồng với SOL và đáp ứng các tiêu chuẩn về phòng chống gian lận và giám sát thị trường — dù thị trường hợp đồng tương lai được quản lý cho JitoSOL chưa tồn tại.
Thị trường staking ETF đang hình thành, nhưng liquid staking vẫn là vùng trắng pháp lý
Mặc dù VanEck JitoSOL ETF là hồ sơ đầu tiên thuần túy về liquid staking token, thị trường Mỹ đã có các sản phẩm tiếp cận gián tiếp với cơ chế staking. REX-Osprey Solana + Staking ETF bắt đầu giao dịch từ tháng 7, kết hợp tiếp xúc giá giao ngay Solana với phần thưởng staking phân phối cho cổ đông. Tháng 9, Grayscale mở rộng tích hợp staking vào các quỹ Ethereum và Solana hiện có. Tại châu Âu, 21Shares đã ra mắt sản phẩm giao dịch dựa trên Solana được stake qua Jito từ tháng 1.
Nền tảng pháp lý đang dần rõ ràng hơn nhưng vẫn chưa hoàn chỉnh. SEC cho biết vào tháng 5 rằng một số hoạt động staking theo giao thức nhìn chung không cấu thành chào bán chứng khoán, và tháng 8 ban hành hướng dẫn tương tự với liquid staking — song cả hai đều không phải quy định chính thức và không đồng nghĩa với phê duyệt tự động.
Tổng giá trị khóa trong hệ sinh thái Jito hiện ở mức 1,1 tỷ USD, giảm đáng kể so với đỉnh trên 3,0 tỷ USD trong năm 2025. Theo quy trình thẩm định, SEC có 45 ngày kể từ khi hồ sơ được công bố trên Federal Register để ra quyết định, với khả năng gia hạn lên 90 ngày.
