SpaceX nộp hồ sơ IPO nhắm định giá 1,75 nghìn tỷ USD, tích hợp xAI, X và Starship vào một tập đoàn hạ tầng AI-không gian duy nhất.
Hồ sơ IPO của SpaceX được công bố hôm thứ Tư đã vén màn bức tranh tài chính và chiến lược của công ty mà thị trường chờ đợi nhiều năm, và những gì hiện ra không đơn thuần là một hãng phóng tên lửa muốn niêm yết cổ phiếu.
Đây là bản thiết kế chi tiết cho một tập đoàn hạ tầng công nghệ theo chiều dọc, nơi dịch vụ phóng vũ trụ, mạng internet vệ tinh Starlink, nền tảng mạng xã hội X và hệ thống AI Grok được gom vào một pháp nhân duy nhất, dưới sự kiểm soát tuyệt đối của Elon Musk. Với mục tiêu định giá 1,75 nghìn tỷ USD, đây có thể trở thành thương vụ IPO lớn nhất lịch sử tài chính toàn cầu.
Bản cáo bạch xác nhận SpaceX áp dụng cấu trúc cổ phần hai tầng: nhà đầu tư đại chúng nhận cổ phiếu loại A với một quyền biểu quyết mỗi cổ phiếu, trong khi cổ phiếu loại B của Musk mang 10 quyền biểu quyết. Công ty cũng tự xác định là “công ty bị kiểm soát” theo quy định Nasdaq, cho phép miễn trừ một số yêu cầu quản trị doanh nghiệp.
Về mặt thực chất, cơ chế này đảm bảo rằng dù huy động bao nhiêu vốn từ thị trường đại chúng, Musk vẫn giữ nguyên quyền quyết định chiến lược , một điều kiện không thể thương lượng mà ông đã áp dụng nhất quán từ Tesla cho đến X.
Tham vọng đưa hạ tầng AI lên quỹ đạo, định nghĩa lại ngành điện toán
Câu chuyện tài chính trong hồ sơ phản ánh giai đoạn đầu tư nặng của một công ty đang xây dựng hạ tầng thế hệ mới. Năm 2025, SpaceX ghi nhận doanh thu 18,67 tỷ USD nhưng kèm theo khoản lỗ hoạt động 2,59 tỷ USD. Riêng mảng AI lỗ 6,36 tỷ USD trong năm 2025, trong khi phát triển Starship tiêu tốn khoảng 3 tỷ USD.
Các con số này phản ánh một lựa chọn chiến lược chứ không phải thất bại vận hành: SpaceX đang chi tiêu trước để giành lấy các thị trường mà nếu thành công, sẽ không có đối thủ nào đuổi kịp trong nhiều năm tới.
Hành trình tích hợp theo chiều dọc của Musk diễn ra qua hai thương vụ dồn dập. Tháng 3/2025, xAI mua lại X qua giao dịch cổ phiếu, đưa hơn 600 triệu người dùng của nền tảng mạng xã hội vào quy trình đào tạo và phân phối AI.
Tháng 2 năm nay, SpaceX mua lại toàn bộ xAI, đưa Grok và hệ sinh thái AI của Musk trực tiếp về dưới mái nhà hàng không vũ trụ. Lý luận của Musk rằng các giới hạn điện năng và làm mát trên Trái Đất cuối cùng sẽ đẩy hạ tầng AI quy mô lớn lên quỹ đạo nghe có vẻ viễn tưởng, nhưng Starship và Starlink chính là hai mảnh ghép vật chất biến tầm nhìn đó thành có thể kiểm chứng được.
IPO diễn ra đúng lúc cạnh tranh AI leo thang đáng kể. Vụ kiện 150 tỷ USD của Musk nhắm vào OpenAI vừa sụp đổ đầu tuần, trong khi cả OpenAI lẫn Anthropic đang cân nhắc niêm yết, tạo tiền đề cho cuộc đua tiếp cận thị trường đại chúng giữa các công ty AI lớn nhất thế giới.
Đáng chú ý, Anthropic vừa ký thỏa thuận trả SpaceX 1,25 tỷ USD mỗi tháng cho đến tháng 5/2029 để tiếp cận năng lực tính toán tại trung tâm dữ liệu Colossus 1 ở Memphis với hơn 300 megawatt công suất, thỏa thuận này vừa là nguồn doanh thu, vừa là bằng chứng thương mại mạnh nhất mà SpaceX có thể trưng ra trước các nhà đầu tư tại thời điểm ra mắt.
