AI ngày càng phát triển, khiến việc phân biệt giữa con người và máy móc khó khăn hơn. Các nền tảng như X và Facebook ngập tràn tài khoản giả, trong khi blockchain cung cấp các giải pháp danh tính số giúp ngăn chặn gian lận và xác thực người dùng.
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm mờ ranh giới giữa con người và máy móc, khiến việc phát hiện các hành vi gian lận trở nên phức tạp hơn. Các mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và nền tảng tiền mã hoá đang phải đối mặt với sự tấn công từ các deepfake, bot và tài khoản giả. X (trước đây là Twitter) ước tính rằng từ 5%–15% tài khoản trên nền tảng của mình là bot. Facebook cũng phải chặn hàng trăm triệu tài khoản giả mỗi quý nhằm bảo đảm tính minh bạch.
Các trò chơi trực tuyến cũng gặp vấn đề tương tự khi bot được sử dụng để thực hiện các nhiệm vụ lặp lại như khai thác và trồng trọt. Các trò chơi tiền mã hoá đối mặt với sự thao túng khi bot giả tạo hoạt động để nhận airdrop, điển hình như trường hợp của Hamster Kombat.
Thách thức lớn không chỉ nằm ở số lượng tài khoản giả mà còn ở mức độ tinh vi của chúng, khi công nghệ AI không ngừng cải tiến khiến việc phân biệt trở nên khó khăn. Một nghiên cứu từ Đại học Waterloo cho thấy chỉ 61% người tham gia trong 260 người có thể nhận diện chính xác hình ảnh AI tạo ra, thấp hơn so với 85% như dự đoán.
Blockchain là giải pháp danh tính số để ngăn chặn gian lận
Khi nội dung do AI tạo ra ngày càng phổ biến, công nghệ blockchain nổi lên như một giải pháp mạnh mẽ để xác thực danh tính. Một số dự án blockchain đang tiên phong trong việc ngăn chặn gian lận thông qua các hệ thống xác thực tiên tiến.
Holonym, một trong những dự án đáng chú ý, sử dụng “human keys”—các khoá riêng tư được tạo ra từ dữ liệu sinh trắc học và thông tin cá nhân thay vì từ ngẫu nhiên. Hệ thống này cho phép người dùng tạo ví thông qua quét khuôn mặt hoặc số an sinh xã hội, giúp đảm bảo tính xác thực của người dùng. Một dự án khác, Civic, sử dụng video trực tiếp để xác minh sự độc nhất của mỗi người dùng. Titus Capilnean, Phó Chủ tịch Civic, giải thích rằng việc xác minh dựa trên tài liệu tuy phức tạp hơn nhưng sẽ cải thiện độ tin cậy.
Trong lĩnh vực tiền mã hoá, Sybil attack—tấn công bằng cách tạo nhiều tài khoản giả để nhận thưởng—đang trở thành vấn đề cấp bách. LayerZero, một mạng blockchain, gần đây đã loại bỏ hàng trăm nghìn địa chỉ giả tìm cách gian lận để nhận token airdrop. Nỗ lực này giúp cải thiện hiệu suất của token và ngăn chặn việc bot chiếm đoạt tài sản rồi bán tháo để kiếm lời. Civic đề xuất sử dụng bài kiểm tra độc nhất của mình để giảm thiểu thời gian truy tìm Sybil và cải thiện quy trình xác thực.
Tuy nhiên, vấn đề quyền riêng tư cũng là mối lo ngại lớn. Nhiều người dùng e ngại cung cấp dữ liệu sinh trắc học vì lo ngại bị giám sát hoặc thông tin bị lạm dụng bởi các công ty lớn. Holonym giải quyết vấn đề này bằng cách lưu 80%–90% dữ liệu trên thiết bị người dùng và chỉ chia sẻ khi được sự đồng ý. Shady El Damaty, đồng sáng lập Holonym, nhấn mạnh rằng mọi dữ liệu quan trọng chỉ được truyền đi với sự chấp thuận của người dùng.
Các hệ thống danh tính blockchain còn chứng tỏ giá trị trong lĩnh vực chính trị. Trong chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ năm 2020 của Andrew Yang, các thành viên DAO muốn đóng góp ẩn danh nhưng gặp rào cản pháp lý vì không được phép quyên góp mà không xác minh danh tính.
Holonym đã triển khai hệ thống “Know Your Anon”, cho phép người dùng đóng góp một cách ẩn danh nhưng vẫn tuân thủ quy định, bằng cách sử dụng công nghệ zero-knowledge proof để xác nhận quyền cư trú tại Mỹ. Quá trình này có sự hợp tác với Lobby3, một cộng đồng Web3 thúc đẩy chính sách ở Washington, và Vouched, nền tảng xác thực danh tính số.
Blockchain còn mang lại hy vọng cho các sáng kiến nhân đạo. Holonym hiện đang hợp tác với Liên Hợp Quốc, Refunite và các đối tác khác để giúp đỡ những người tị nạn Rohingya tại Bangladesh và Thái Lan. Dự án tập trung xây dựng hệ thống bằng chứng nhân dạng và quyền công dân hợp pháp để người tị nạn có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính cần thiết.
Khi các hệ thống danh tính blockchain tiếp tục phát triển, chúng mở ra tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong cơ sở hạ tầng công, bao gồm bỏ phiếu và dịch vụ công cộng. Với các công nghệ bảo mật và sự hợp tác quốc tế, giải pháp danh tính số này hứa hẹn sẽ là công cụ quan trọng để giải quyết các thách thức trong thế kỷ 21.
