Thời gian giao tua-bin khí mới tại Mỹ trung bình sáu năm, buộc trung tâm dữ liệu AI mua thiết bị cũ với giá 1,5-1,7 triệu USD mỗi megawatt.
Các nhà phát triển trung tâm dữ liệu AI đang tìm mua tua-bin khí đã qua sử dụng và động cơ phản lực đã ngừng khai thác, bởi thiết bị phát điện mới có thể đến thập kỷ sau mới được giao. Theo công ty tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, thời gian giao tua-bin khí mới tại Mỹ hiện trung bình là sáu năm, với các cuộc đàm phán đã nhắm tới năm 2030 và 2031. Mốc này mâu thuẫn với nhu cầu của ngành AI, vốn muốn đưa các tổ hợp điện toán khổng lồ vào vận hành sớm hơn nhiều.
Reuters đưa tin tổng lượng đơn đặt hàng tua-bin toàn cầu đã vượt 100 gigawatt, trong khi công suất sản xuất hằng năm ước tính chỉ từ 60 đến 70 gigawatt. Siemens Energy, GE Vernova và Mitsubishi Heavy Industries đều cho biết đơn hàng đang vượt khả năng sản xuất. Trong khi đó, các trung tâm dữ liệu AI cần điện liên tục cho các cụm chip mật độ cao và hệ thống làm mát, còn việc đấu nối vào lưới điện công cộng cũng có thể mất nhiều năm. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo mức tiêu thụ điện của trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ tăng gần gấp đôi, từ 485 terawatt-giờ năm 2025 lên 950 terawatt-giờ năm 2030, riêng các cơ sở chuyên về AI tăng gấp ba.
Thị trường thứ cấp nóng lên, rủi ro cấp phép còn nguyên
Một lối đi là tua-bin cải biến từ động cơ hàng không (aeroderivative), loại máy phát dựa trên công nghệ động cơ phản lực. Tháng 4, công ty hạ tầng AI Crusoe đã đặt mua 13 tổ máy loại này từ ProEnergy, doanh nghiệp có trụ sở tại bang Missouri, mỗi tổ 50 megawatt, tổng cộng 650 megawatt. Hợp đồng không đồng nghĩa Crusoe mua động cơ tháo từ máy bay đã ngừng khai thác. Một số công ty khác đi xa hơn, mua máy móc cũ và động cơ máy bay ngừng khai thác để chế tạo lại thành thiết bị phát điện cố định.
Giá là lợi thế rõ rệt. Theo các nhà môi giới và chuyên gia phân tích được Reuters phỏng vấn, tua-bin cũ trong tình trạng tốt có giá khoảng 1,5 đến 1,7 triệu USD mỗi megawatt, so với 2 đến 2,5 triệu USD của thiết bị mới. Một nhà môi giới kể về thương vụ hai tua-bin cỡ nhỏ tổng công suất 29 megawatt giá 12,5 triệu USD, trong khi thiết bị mới tương đương có giá khoảng 35 triệu USD và mất năm năm mới được giao. Giám đốc điều hành EthosEnergy Ana Amicarella nói với Reuters rằng thị trường thứ cấp đang rất sôi động, và giá chào bán tăng khi ngày càng nhiều người mua cạnh tranh cùng một loại máy.
Tuy vậy, nhà máy điện đặt cạnh trung tâm dữ liệu kéo theo các vấn đề về nhiên liệu, khí thải và giấy phép. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) cho biết tua-bin và động cơ cố định tại trung tâm dữ liệu phải tuân thủ tiêu chuẩn liên bang về ô nhiễm không khí. Tuần trước, OpenAI cam kết chi trả chi phí điện và lưới điện tại các tổ hợp tương lai do hãng sở hữu và vận hành, sau khi cử tri ủng hộ siết hạn chế đối với việc xây dựng trung tâm dữ liệu.
Khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế còn lớn. Phân tích giữa năm 2026 của công ty nghiên cứu Cleanview xác định khoảng 90 gigawatt công suất phát điện tại chỗ được đề xuất ở các trung tâm dữ liệu Mỹ, nhưng khi đó chỉ khoảng 2 gigawatt đang vận hành. Các nhà phát triển cũng tìm giải pháp ngoài tua-bin: nhà sản xuất Phần Lan Wärtsilä cho Reuters biết đã nhận khoảng 3 gigawatt đơn hàng máy phát chạy động cơ khí từ trung tâm dữ liệu Mỹ kể từ mùa xuân 2025.
