Chi phí giao dịch Bitcoin an toàn trước lượng tử giảm từ 320 USD xuống 67 USD trong một tuần, cho thấy ngành đang chuyển từ lý thuyết sang triển khai thực tế.
Cứ vài tháng, thị trường tài sản mã hóa lại đón một cảnh báo rằng máy tính lượng tử một ngày nào đó có thể phá vỡ cơ chế bảo mật của Bitcoin. Tuần này, ba diễn biến xuất hiện đồng thời gồm một bước đột phá về chi phí, một thiết kế bảo mật mới và một phương án lưu ký, tạo cơ hội để phân biệt giữa rủi ro thực chất và nhiễu thông tin.
Ba mặt trận phòng vệ trước mối đe dọa lượng tử
Vấn đề cốt lõi là có thật. Bitcoin bảo vệ ví bằng mật mã đường cong elliptic, nền tảng toán học ràng buộc khóa riêng với khóa công khai. Về lý thuyết, một máy tính lượng tử đủ mạnh chạy thuật toán Shor có thể suy ra khóa riêng từ khóa công khai đã bị lộ, từ đó giả mạo chữ ký và rút sạch tài sản. Thời điểm giả định xuất hiện cỗ máy như vậy được gọi là “Ngày Q” (Q-Day). Hiện chưa có máy tính nào đạt năng lực này, và các ước tính về mốc thời gian vẫn chênh lệch lớn, song các dự báo đang dần được rút ngắn nên công tác chuẩn bị bị đẩy nhanh.
Hướng tiếp cận thứ nhất là thực hiện giao dịch có khả năng chống lượng tử ngay trong khuôn khổ quy tắc hiện hành của Bitcoin. StarkWare, đơn vị đã khai thác giao dịch Bitcoin an toàn trước lượng tử đầu tiên trên mạng chính hồi tháng trước, cho biết một cuộc thi mở, trong đó các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) dẫn đầu bảng xếp hạng, đã kéo chi phí ước tính của một giao dịch như vậy từ khoảng 320 USD xuống còn khoảng 67 USD chỉ trong một tuần.
Tuy nhiên, chính công ty thừa nhận đây mới là giải pháp tình thế. Các giao dịch này thuộc loại không tiêu chuẩn và chỉ bảo vệ được những đồng Bitcoin có khóa công khai chưa từng bị lộ. StarkWare vẫn cho rằng phân nhánh mềm là lời giải dài hạn phù hợp hơn.
Hướng thứ hai là nâng cấp giao thức, tức thay đổi chính Bitcoin để áp dụng chữ ký hậu lượng tử. Đây là giải pháp bền vững nhất nhưng cũng chậm nhất. Mô hình quản trị phi tập trung của Bitcoin đòi hỏi nhiều năm để thiết kế, thử nghiệm và triển khai, trong khi cộng đồng mới chỉ gần đây bắt đầu thảo luận vấn đề này một cách nghiêm túc.
Hướng thứ ba là lớp phòng vệ ở cấp độ lưu ký. Trong tuần, người đứng đầu bộ phận mật mã của Coinbase trình bày cách sàn giao dịch này, hiện bảo vệ khoảng 250 tỷ USD tài sản, xây dựng hệ thống lưu ký hậu lượng tử có thể thích ứng với bất kỳ cơ chế chữ ký nào Bitcoin cuối cùng chọn. Thiết kế còn có phương án dự phòng bằng phần cứng, phòng khi tiêu chuẩn được chọn không tương thích với các kỹ thuật phân tách khóa mà các tổ chức lưu ký đang dùng.
Song song đó là vấn đề quyền riêng tư. Những công cụ mật mã được huy động để đối phó mối đe dọa lượng tử cũng giao thoa với nỗ lực tăng cường tính riêng tư cho Bitcoin. Tuần này, các nhà nghiên cứu đã công bố một thiết kế theo phong cách Zcash cho các giao dịch Bitcoin được che chắn thông tin.
Kết luận thận trọng là Ngày Q vẫn chỉ là kịch bản giả định, nhiều khả năng còn cách nhiều năm, và không công nghệ nào được công bố trong tuần, nếu đứng riêng lẻ, đủ khiến Bitcoin an toàn trước máy tính lượng tử. Điều các diễn biến này cho thấy là ngành đang chuyển sang giải quyết những vấn đề triển khai thực tế: vừa giảm chi phí phòng vệ, vừa đo tốc độ tiến gần của mối đe dọa. Khoảng cách giữa hai yếu tố ấy chính là quỹ thời gian còn lại của ngành tài sản mã hóa để chuẩn bị.
