IOSCO cho rằng máy tính lượng tử có thể xuất hiện giai đoạn 2030–2035, còn chữ ký hậu lượng tử lớn gấp 35–40 lần, gây khó cho blockchain.
Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO) kêu gọi các thị trường tài chính, kể cả thị trường tài sản mã hóa, bắt đầu chuẩn bị ngay từ bây giờ cho máy tính lượng tử có khả năng phá vỡ hệ thống mật mã hiện hành. Trong báo cáo dài 63 trang công bố hôm thứ Năm, IOSCO cho biết một máy tính lượng tử đủ năng lực có thể làm suy yếu mật mã khóa công khai, nền tảng của nhiều chức năng trọng yếu trên thị trường tài chính. Theo tổ chức này, thách thức về an ninh mạng mà điện toán lượng tử đặt ra mang tính cấp bách và đòi hỏi hành động.
Chủ tịch Hội đồng IOSCO Jean-Paul Servais thừa nhận những cỗ máy như vậy hiện chưa tồn tại. Tuy nhiên, vì quá trình chuyển đổi có quy mô lớn và kéo dài, ông cho rằng ngành tài chính cần chuẩn bị ngay từ hôm nay. Báo cáo dẫn các ước tính thận trọng cho rằng máy tính lượng tử thực tiễn có thể xuất hiện trong giai đoạn 2030–2035. Một số bên được tham vấn còn khuyến nghị doanh nghiệp chuẩn bị cho kịch bản máy tính lượng tử xuất hiện trong vòng 5 năm, do AI có thể đẩy nhanh tiến trình này.
Cái giá của chữ ký kháng lượng tử
IOSCO cho rằng blockchain sẽ đặc biệt khó chuyển đổi. Lý do là mật mã nằm ngay trong kiến trúc cốt lõi của blockchain, nên mọi thay đổi đều cần sự phối hợp trên các mạng lưới phi tập trung. Ethereum, Solana và Tron đều dựa vào mật mã đường cong elliptic để xác thực giao dịch. Một máy tính lượng tử đủ mạnh có thể suy ra khóa riêng tư từ các khóa công khai đã bị lộ, kịch bản được gọi là “Q-Day”.
Chuyển đổi cũng có cái giá về hiệu năng. Chữ ký theo ML-DSA-44, tiêu chuẩn hậu lượng tử của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST), dài khoảng 2.420 byte, gấp 35–40 lần chữ ký đường cong elliptic 64 byte hiện nay. Trên một mạng thử nghiệm kháng lượng tử của Solana, thông lượng giảm khoảng 90% khi dùng chữ ký mới. Vì mật mã gắn liền với định dạng giao dịch và quy tắc đồng thuận, việc thay thế đòi hỏi hard fork.
Trong khi đó, các mạng lưới phi tập trung không thể buộc người dùng nâng cấp, nên quá trình chuyển đổi nhiều khả năng sẽ chậm chạp và phân mảnh. Ngay cả khi mạng lưới đã có tùy chọn kháng lượng tử, các tài khoản và hợp đồng thông minh còn dùng khóa cũ vẫn có nguy cơ bị tấn công.
Nhà sản xuất ví cũng phải cân nhắc đánh đổi. Theo Giám đốc Công nghệ (CTO) của Trezor Tomáš Sušánka, chữ ký có trạng thái của SHRINCS, ứng viên hậu lượng tử hàng đầu của Bitcoin, nhỏ hơn khoảng 10 lần. Đổi lại, tài sản có thể bị đánh cắp nếu khóa bị dùng vượt ngân sách ký. Vì vậy, Trezor đang cân nhắc đặt tùy chọn phi trạng thái, lớn hơn nhưng an toàn hơn, làm mặc định.
Báo cáo phân biệt hai loại tấn công. Tấn công “khi chi tiêu” khai thác khóa công khai lộ ra từ giao dịch đang chờ xử lý. Tấn công “khi lưu trữ” nhắm vào khóa bị phơi nhiễm trong thời gian dài. Hiện có khoảng 6 triệu BTC nằm trong các địa chỉ bị phơi nhiễm, trong đó các đồng coin ngủ đông hoặc bị bỏ rơi là bài toán đặc biệt nan giải. Các mạng lớp 2 cũng không an toàn hơn. Optimistic rollup có thể gặp chữ ký giả mạo trong thời gian tranh chấp, thường là 7 ngày trên Ethereum. Nhiều zero-knowledge rollup dùng bằng chứng SNARK, vốn dựa trên đường cong elliptic.
IOSCO khuyến nghị doanh nghiệp chuyển sang mật mã hậu lượng tử và xây dựng “khả năng linh hoạt mật mã”, tức khả năng cập nhật hệ thống mật mã mà không phải thiết kế lại toàn bộ. Theo khảo sát hồi tháng 3/2026, phần lớn hoạt động chuẩn bị trong ngành mới dừng ở giai đoạn nâng cao nhận thức và rà soát hệ thống dễ tổn thương. Một số doanh nghiệp còn rơi vào tình trạng “trì hoãn lượng tử” trong khi chờ tín hiệu quản lý rõ ràng hơn. IOSCO cũng kêu gọi các cơ quan quản lý ngăn chặn hiện tượng “thổi phồng lượng tử”, và cho biết sẽ coi lượng tử là ưu tiên trong năm 2027.




































































