Nigeria nhận 59 tỷ USD tài sản mã hóa trong một năm và chiếm 60% dòng stablecoin vào châu Phi hạ Sahara — quy mô đủ lớn để IMF coi đây là rủi ro chủ quyền tiền tệ.
Tốc độ ứng dụng stablecoin tại Nigeria đã đạt quy mô đủ lớn để Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phải dành riêng một báo cáo phân tích các hệ lụy vĩ mô. Theo tài liệu mới công bố, Nigeria nhận khoảng 59 tỷ USD dòng vốn dưới dạng tài sản mã hóa trong giai đoạn từ tháng 7/2023 đến tháng 6/2024, và chiếm tới 60% tổng dòng stablecoin vào khu vực châu Phi hạ Sahara kể từ năm 2019.
Các con số này phản ánh một thực tế mà chính IMF thừa nhận: stablecoin đã “trở thành một kênh thanh toán xuyên biên giới có ý nghĩa”, không còn là hiện tượng ngoại vi.
Giữa lợi ích tài chính toàn diện và nguy cơ xói mòn chính sách tiền tệ
IMF không phủ nhận các lợi ích thực tế của stablecoin tại Nigeria. Với một nền kinh tế mà phần lớn dân số thiếu tiếp cận dịch vụ ngân hàng truyền thống, các stablecoin neo theo đồng đô la Mỹ đã mở ra kênh thanh toán xuyên biên giới với chi phí thấp hơn đáng kể so với hệ thống kiều hối truyền thống. Đây là lợi ích có thể đo lường được về tài chính toàn diện, và báo cáo ghi nhận điều đó một cách tường minh.
Tuy nhiên, chính quy mô đó cũng là nguồn gốc của lo ngại. Các stablecoin neo đô la hoạt động trên quy mô đủ lớn có thể đại diện cho một dạng “đô la hóa kỹ thuật số”, tức người dùng chủ động chuyển sang nắm giữ và giao dịch bằng tài sản neo đô la thay vì đồng naira, làm suy yếu hiệu lực truyền dẫn của chính sách tiền tệ trong nước.
Trong bối cảnh Nigeria đang thực hiện các cải cách kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ thắt chặt, một kênh “thoát vốn” kỹ thuật số quy mô lớn ngoài tầm kiểm soát của ngân hàng trung ương là biến số không thể bỏ qua.
Hệ thống giám sát tài chính truyền thống cũng bộc lộ giới hạn rõ ràng trong việc theo dõi các giao dịch stablecoin, với tính ẩn danh của blockchain làm gia tăng rủi ro tài chính bất hợp pháp. Báo cáo thẳng thắn thừa nhận rằng các nỗ lực hạn chế sử dụng stablecoin “có khả năng chỉ đạt hiệu quả một phần”, một thừa nhận ngầm rằng cấm đoán đơn thuần không phải giải pháp khả thi.
Thay vào đó, IMF kêu gọi cách tiếp cận “thực dụng”: kết hợp phân tích dữ liệu blockchain với báo cáo bắt buộc về các giao dịch chuyển đổi giữa naira và stablecoin, nâng cấp hạ tầng thanh toán hiện có để giảm sức hút của các kênh chưa được quản lý, đồng thời duy trì không gian cho đổi mới.
Đây là lập trường cứng rắn hơn so với các tuyên bố trung lập mà IMF từng đưa ra trước đây về tài sản mã hóa, song vẫn thực dụng hơn so với lời kêu gọi “giám sát chặt chẽ” mà định chế này áp dụng với Nepal chỉ một tuần trước. Nigeria, với quy mô ứng dụng không thể phủ nhận, rõ ràng đang đòi hỏi một khung phân tích riêng.
