Citi cảnh báo Bitcoin dễ bị tổn thương hơn Ethereum trước điện toán lượng tử, với 6,7–7 triệu BTC đang phơi nhiễm và Q-Day có thể đến sớm nhất năm 2030.
Một ranh giới phân hóa đang hình thành trong thế giới tài sản mã hóa khi điện toán lượng tử tiến triển nhanh hơn dự kiến. Trong một ghi chú nghiên cứu công bố tuần này, các nhà phân tích của Citi cảnh báo rằng những đột phá gần đây đã rút ngắn đáng kể mốc thời gian đối với các cuộc tấn công lượng tử thực tế nhằm vào tài sản mã hóa, và không phải tất cả blockchain đều có mức độ chuẩn bị như nhau khi mối đe dọa đó xuất hiện.
Kết luận đáng chú ý nhất: Bitcoin có thể dễ bị tổn thương hơn đáng kể so với Ethereum, và sự khác biệt này ít liên quan đến mã nguồn hơn so với yếu tố quản trị.
Mức độ phơi nhiễm của Bitcoin mang tính cấu trúc. Các giao dịch làm lộ khóa công khai của người gửi trên mạng lưới cho đến khi được xác nhận, tạo ra một khoảng thời gian mà trong đó một bên tấn công bằng máy tính lượng tử có thể, về mặt lý thuyết, suy ra khóa riêng tư và chuyển hướng dòng tiền.
Nghiên cứu của Google cho thấy một cỗ máy 500.000 qubit có thể phá vỡ cơ chế mã hóa đó trong vài phút. Dù cỗ máy như vậy chưa tồn tại, Google ước tính Q-Day, thời điểm máy tính lượng tử đủ mạnh để phá vỡ mật mã hiện hành, sẽ đến vào năm 2032, trong khi một số nhà nghiên cứu khác cho rằng điều này có thể xảy ra sớm nhất vào năm 2030.
Cơ chế quản trị: điểm yếu mang tính quyết định
Vấn đề sâu xa hơn nằm ở cấu trúc ra quyết định của Bitcoin. Việc chuyển đổi sang mật mã kháng lượng tử sẽ đòi hỏi sự đồng thuận rộng rãi trên toàn mạng lưới, quá trình thử nghiệm chuyên sâu và, nhiều khả năng, một đợt hard fork, quy trình nổi tiếng phức tạp và dễ gây chia rẽ.
Đây chính là nghịch lý cốt lõi: mô hình bảo thủ, dựa trên đồng thuận, yếu tố tạo nên độ tin cậy của Bitcoin, cũng đồng thời khiến các thay đổi giao thức khẩn cấp trở nên chậm chạp và dễ gây tranh cãi. Michael Shaulov, Giám đốc điều hành Fireblocks, gọi thách thức này tại Hội nghị Thượng đỉnh Tài sản mã hóa của Financial Times là “chủ yếu là một vấn đề phối hợp”, chứ không phải kỹ thuật, nhận định mà báo cáo Citi đồng tình.
Ngược lại, Ethereum và các mạng lưới bằng chứng cổ phần khác được đánh giá có vị thế tốt hơn nhờ cơ chế quản trị linh hoạt hơn và lịch sử nâng cấp giao thức thường xuyên. Dù vậy, các mạng này không miễn nhiễm: một bên tấn công có năng lực lượng tử có thể thu thập đủ khóa riêng tư để nắm giữ khoảng 33% tài sản đang được staking của một mạng lưới, từ đó gây gián đoạn tính chung quyết của khối hoặc toàn bộ hoạt động mạng.
Mức độ nghiêm trọng của rủi ro trên Bitcoin càng tăng do lượng tài sản không hoạt động. Ước tính có từ 6,7 đến 7 triệu BTC nằm trong các ví có khóa công khai đã bị lộ, hình thành một mục tiêu tập trung và hấp dẫn. Đáng chú ý, khoảng 1 triệu Bitcoin được cho là do Satoshi Nakamoto khai thác vẫn chưa từng được dịch chuyển, nằm trong các định dạng địa chỉ đời đầu đặc biệt dễ bị tổn thương, với giá trị ước tính khoảng 82 tỷ USD theo mức giá hiện tại.
Các nhà phân tích Citi kết luận rằng khả năng thích ứng, chứ không phải thiết kế hiện tại, mới là yếu tố quyết định sức chống chịu dài hạn, đồng thời chỉ ra BIP-360 và BIP-361 là các đề xuất nâng cấp cần theo dõi sát trong lộ trình chuẩn bị của Bitcoin trước rủi ro lượng tử.
