Hiệp hội Ngân hàng Thụy Sĩ phát hành báo cáo đánh giá tiềm năng của stablecoin, cảnh báo nguy cơ mất thị phần tiền tệ nếu không hành động kịp thời.
Trong bối cảnh tiền số đang dần trở thành một phần không thể thiếu của hệ thống tài chính toàn cầu, ngành ngân hàng Thụy Sĩ đang bày tỏ mối quan tâm ngày càng lớn đến stablecoin – loại tiền mã hóa được thiết kế để duy trì giá trị ổn định. Tháng trước, Hiệp hội Ngân hàng Thụy Sĩ (SBA) đã công bố một báo cáo nghiên cứu toàn diện về tiềm năng phát triển stablecoin trong nước, thúc đẩy bởi quá trình rà soát quy định liên quan do cơ quan quản lý tài chính FINMA tiến hành từ năm ngoái.
Thông điệp trọng tâm của báo cáo này khá rõ ràng: stablecoin là một cơ hội đáng chú ý, và nếu Thụy Sĩ không kịp thời tạo được vị thế vững chắc, quốc gia này có nguy cơ nhường lại thị phần tiền tệ cho các đối thủ cạnh tranh quốc tế. Dù không đưa ra khuyến nghị hành động cụ thể, báo cáo của SBA đã phân tích chi tiết cả tiềm năng và rủi ro liên quan đến stablecoin trong bối cảnh tài chính Thụy Sĩ.
Thách thức pháp lý cản trở sự phát triển
Hiện tại, hoạt động stablecoin tại Thụy Sĩ được chia thành ba nhóm chính: token được bảo chứng bằng tiền ngân hàng trung ương dành cho nhà đầu tư tổ chức (như sản phẩm của Sygnum và SIX Digital Exchange), stablecoin cho người dùng phổ thông (hiện chỉ có một vài dự án quy mô nhỏ), và các ngân hàng như BBVA Thụy Sĩ cung cấp quyền truy cập vào các stablecoin lớn định giá theo đô la Mỹ.
Một trong những rào cản chính đối với sự phát triển của stablecoin tại Thụy Sĩ là khung pháp lý nghiêm ngặt. Theo báo cáo, Thụy Sĩ yêu cầu các tổ chức phát hành phải xác định danh tính của người nắm giữ stablecoin tại mọi thời điểm, không chỉ trong lúc phát hành hay hoàn đổi. Đây là mức độ kiểm soát chặt chẽ hơn nhiều so với hầu hết các quốc gia khác, được một luật sư Thụy Sĩ mô tả là “chủ nghĩa dát vàng kiểu Thụy Sĩ thuần túy”, khiến việc phát hành stablecoin tại quốc gia này “gần như bất khả thi về mặt kinh tế và kinh doanh.”
Thụy Sĩ hiện chưa có một khung pháp lý dành riêng cho stablecoin, mà đang sử dụng một hệ thống luật chắp vá để điều chỉnh các loại hình liên quan. Tùy theo cấu trúc, stablecoin có thể bị phân loại là tiền gửi hoặc quỹ đầu tư tập thể. Nếu tổ chức phát hành không phải là ngân hàng, họ buộc phải có bảo lãnh ngân hàng, khiến stablecoin bị xem là gần giống tiền gửi – một cách tiếp cận gây nhiều lo ngại cho FINMA về rủi ro đối với các ngân hàng.
Để khắc phục tình trạng này, SBA đang nghiên cứu các phương án triển khai stablecoin phù hợp với điều kiện của Thụy Sĩ. Báo cáo thảo luận về loại tài sản dự trữ phù hợp với nguyên tắc “không cần chất vấn” – với tiền của ngân hàng trung ương được xem là tài sản lý tưởng nhất. Tuy nhiên, giải pháp dung hòa được đề xuất là để dự trữ của stablecoin bao gồm hỗn hợp: tiền ngân hàng trung ương, trái phiếu chính phủ và tiền gửi ngân hàng.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng, dù Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ đã bác bỏ khả năng phát hành CBDC cho người tiêu dùng, việc phát hành stablecoin với dự trữ hoàn toàn bằng tiền ngân hàng trung ương có thể hút một lượng lớn tiền gửi khỏi hệ thống ngân hàng thương mại, dẫn đến mô hình “narrow banking” (ngân hàng hẹp) không mong muốn.
Về ứng dụng thực tiễn, SBA đã phân tích các trường hợp sử dụng tiềm năng của stablecoin như thanh toán tài sản số, DeFi, và thanh toán thương mại xuyên biên giới cho doanh nghiệp. Đặc biệt, báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì vị thế của đồng Franc Thụy Sĩ trong hệ thống tiền tệ toàn cầu – nếu coi thị trường tiền tệ như một chiếc bánh, Thụy Sĩ muốn đảm bảo “miếng bánh” của đồng Franc không bị thu hẹp, thậm chí còn có thể mở rộng.
Tuy nhiên, bên cạnh các cơ hội, báo cáo cũng thừa nhận nhiều rủi ro nghiêm trọng cần được quản lý chặt chẽ, đặc biệt là về ổn định tài chính. Nếu nhìn thị trường tiền như một “tổng thể tĩnh”, thì sự phát triển của stablecoin có thể khiến tiền mặt và tiền gửi ngân hàng suy giảm. Dù báo cáo nhận diện thách thức từ việc thay thế tiền gửi, các nguồn thu thay thế cho ngân hàng – như phí lưu ký, trung gian mua trái phiếu chính phủ, dịch vụ on/off-ramp, và ngoại hối – chưa được phân tích sâu.
Nhìn chung, báo cáo của SBA phản ánh đúng phong cách truyền thống của Thụy Sĩ: thận trọng nhưng chủ động, ủng hộ đổi mới có trách nhiệm đồng thời giữ gìn danh tiếng về sự ổn định và cẩn trọng tài chính. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, Thụy Sĩ có vẻ quyết tâm không để “con tàu” stablecoin rời bến mà không có mình trên đó.
