Báo cáo Caladan: 93% dự án GameFi ngừng hoạt động vào năm 2026, vốn đầu tư quý sụt hơn 90%, chu kỳ phân bổ vốn kém hiệu quả nhất lịch sử ngành công nghệ.
Từ năm 2020 đến 2022, GameFi, thuật ngữ chỉ sự kết hợp giữa trò chơi điện tử và tài chính phi tập trung, được xem là một trong những lĩnh vực hấp dẫn nhất của thị trường tài sản số. Tổng vốn đầu tư hàng năm đạt từ 4 đến 6 tỷ USD trong giai đoạn đỉnh điểm 2021–2022, chiếm tới 62,5% toàn bộ vốn đầu tư mạo hiểm vào Web3.
Đến năm 2026, báo cáo từ Caladan vẽ lại bức tranh hoàn toàn khác: khoảng 93% dự án blockchain gaming đã thực chất ngừng hoạt động hoặc mất toàn bộ giá trị, một trong những chu kỳ hủy diệt vốn nghiêm trọng nhất trong lịch sử ngành công nghệ.
Sự sụp đổ không xảy ra đột ngột. Axie Infinity, biểu tượng của mô hình chơi-để-kiếm-tiền (P2E), từng thu hút 2,8 triệu người dùng hàng ngày vào năm 2021, nhưng đến năm 2025 con số này đã giảm xuống dưới 100.000, tương đương mức sụt giảm 96%.
Trong quý II/2025, hơn 300 ứng dụng phi tập trung (dApp) trong lĩnh vực game đóng cửa chỉ trong một quý, trong khi các dự án từng nhận hàng chục triệu USD như Ember Sword và Nyan Heroes chấm dứt hoàn toàn vận hành. Cùng kỳ đó, tổng vốn đầu tư toàn cầu vào Web3 gaming trong tháng 5/2025 chỉ đạt 9 triệu USD, mức thấp nhất từng được ghi nhận, giảm hơn 90% so với đỉnh 1,6 tỷ USD của quý II/2022.
Khi token thay thế sản phẩm: căn bệnh mang tính hệ thống
Các nhà phân tích Caladan xác định ba nguyên nhân cấu trúc cốt lõi. Thứ nhất, phần lớn dự án huy động vốn trước khi có sản phẩm, bán NFT và công bố tính năng gameplay hoành tráng trong khi chưa phát hành trò chơi thực tế sau nhiều năm.
Thứ hai, mô hình P2E về bản chất vận hành như một cơ chế Ponzi: phần thưởng cho người chơi hiện tại phụ thuộc hoàn toàn vào dòng người dùng mới liên tục gia nhập, một cấu trúc không thể duy trì khi tốc độ tăng trưởng chậm lại.
Thứ ba, làn sóng đầu tư metaverse đổ hàng trăm triệu USD vào các nền tảng có lượng người dùng hoạt động chỉ dừng ở vài nghìn người, khoảng cách giữa định giá và nhu cầu thực tế là thẳng đứng.
Animoca Brands, nhà đầu tư Web3 gaming lớn nhất thế giới, đã phát đi tín hiệu rút lui rõ nhất khi cắt giảm tỷ trọng các dự án trò chơi Web3 trong danh mục từ 62% xuống còn 25%, chuyển vốn sang stablecoin và hạ tầng, quyết định phản ánh thực tế rằng ngay cả những người đặt cược lớn nhất cũng không còn tin vào mô hình cũ.
Nghịch lý nằm ở chỗ: năm 2023, Fortune Business Insights từng dự báo thị trường blockchain gaming toàn cầu sẽ vượt 614,9 tỷ USD vào năm 2030 với tốc độ tăng trưởng hàng năm 21,8%. Thực tế diễn ra theo chiều ngược lại. Bài học còn lại không chỉ dành cho GameFi: bất kỳ lĩnh vực nào mà cơ chế token được thiết kế để tạo ra nhu cầu nhân tạo thay vì phục vụ nhu cầu thực đều mang trong mình mầm mống của sự sụp đổ, bất kể quy mô vốn đầu tư ban đầu lớn đến đâu.
