Dòng máy tính Copilot+ của Microsoft đang định hình lại bối cảnh công nghệ, đe dọa đến quyền kiểm soát và sự tự chủ của người dùng với các thiết bị của họ.
Trong những thập niên gần đây, cuộc cách mạng máy tính cá nhân cho người dùng quyền tự do tùy chỉnh và kiểm soát trải nghiệm số của riêng họ. Tuy nhiên, kỷ nguyên này có thể đang dần kết thúc để nhường chỗ cho một mô hình kinh doanh mới bị các tập đoàn công nghệ khổng lồ kiểm soát chặt chẽ.
Apple, và sau đó là Google với Android, đang dẫn đầu trong việc chuyển sang mô hình kinh doanh “vườn tường cao”, trong đó người dùng ngày càng ít có khả năng tự nâng cấp hoặc sửa chữa thiết bị và phần mềm họ sở hữu.
Microsoft, công ty từng đứng đầu trong việc bảo vệ tính cởi mở của máy tính cá nhân, giờ đây cũng đang cập nhật Windows với một mô hình hướng đến tính đám mây và AI, đặc biệt là qua dòng sản phẩm mới “Copilot+ PCs”. Những chiếc máy tính mới tích hợp bộ xử lý AI chuyên dụng, hay “NPU” (Bộ xử lý thần kinh), có khả năng thực hiện hơn 40 nghìn tỷ phép tính mỗi giây là một mảnh ghép ràng buộc mới với hệ sinh thái đám mây của Microsoft.
Các tính năng như “Recall” và “Cocreator” đều yêu cầu kết nối internet liên tục, biến PC thành công cụ thu thập dữ liệu cho Microsoft. Thậm chí, nút “Copilot” trên bàn phím cũng trở nên vô dụng khi không có internet. Rõ ràng, Microsoft đang xây dựng một “vườn tường” kỹ thuật số, nơi họ có thể theo dõi, định hướng và kiểm soát trải nghiệm người dùng ở mức độ chưa từng có.
Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi nhìn lại lịch sử chống độc quyền của Microsoft. Vào cuối những năm 1990, công ty đã vướng vào vụ kiện lịch sử vì lạm dụng vị thế độc quyền của mình trong thị trường PC để chèn ép đối thủ, đặc biệt là trong lĩnh vực trình duyệt web. Giờ đây, với việc tích hợp sâu Copilot vào hệ điều hành Windows, Microsoft đang lặp lại lịch sử, sử dụng lợi thế của mình để định hình tương lai AI theo hướng có lợi cho họ.
Dù người dùng và doanh nghiệp vẫn có thể lựa chọn các giải pháp AI khác, nhưng sự tích hợp sâu vào hệ điều hành mang đến cho Microsoft một lợi thế cạnh tranh không công bằng. Người dùng mong muốn trải nghiệm AI liền mạch sẽ tự động bị dẫn dắt đến sản phẩm của Microsoft.
Tuy nhiên, nguy hiểm không chỉ dừng lại ở việc độc quyền. Tính năng “luôn bật, luôn theo dõi” của “Recall” đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng về bảo mật và quyền riêng tư. Thông tin kinh doanh nhạy cảm có thể bị chuyển liên tục lên máy chủ của Microsoft mà không có sự kiểm soát rõ ràng.
Điều đáng lo ngại là khả năng can thiệp của cơ quan quản lý dường như mờ nhạt khi các “gã khổng lồ” công nghệ đang ngày càng gia tăng sức ảnh hưởng với chính phủ thông qua hoạt động vận động hành lang.
Đối với doanh nghiệp, việc sử dụng Copilot+ PCs tiềm ẩn nguy cơ mất quyền kiểm soát dữ liệu và cơ sở hạ tầng CNTT – huyết mạch của bất kỳ tổ chức hiện đại nào.
Trong bối cảnh đó, các tổ chức như Quỹ Hỗ Trợ Công Nghệ Toàn cầu (FUTO) đóng một vai trò quan trọng, hỗ trợ phát triển công nghệ mở và phần mềm tôn trọng người dùng. Chỉ có những nỗ lực bền bỉ để thúc đẩy sự đa dạng và cạnh tranh có thể giữ vững tương lai mà ở đó người dùng có quyền kiểm soát công nghệ, thay vì bị công nghệ kiểm soát.
Tuy nhiên, thách thức là không nhỏ. Các doanh nghiệp và cá nhân cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đầu tư vào các giải pháp mới như máy tính AI, vì chúng có thể ràng buộc họ với một hệ sinh thái độc quyền và khó thoát ra mà không gặp rắc rối lớn. Lựa chọn khôn ngoan không chỉ là đầu tư vào công nghệ mà còn phải đảm bảo rằng công nghệ đó phục vụ lợi ích của người dùng, không phải ngược lại.
Khi chúng ta bước vào một kỷ nguyên mới của máy tính, quyết định của chúng ta – dù là mua hàng, đầu tư hay phát triển công nghệ – sẽ định hình tương lai của chúng ta. Đó là một trách nhiệm không nhỏ, nhưng cũng là một cơ hội để đảm bảo rằng tương lai công nghệ là một tương lai mà ở đó mỗi người đều có quyền kiểm soát và lựa chọn.
