OpenAI công bố tài liệu chính sách kêu gọi các chính phủ cải tổ hệ thống thuế, lao động và bảo trợ xã hội trước nguy cơ AI tái định hình nền kinh tế toàn cầu.
OpenAI, đơn vị phát triển ChatGPT, vừa công bố tài liệu định hướng mang tên “Chính sách công nghiệp cho kỷ nguyên trí tuệ: Các ý tưởng đặt con người ở vị trí trung tâm”, kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới hành động ngay từ bây giờ để chuẩn bị cho một nền kinh tế bị chi phối bởi trí tuệ nhân tạo tiên tiến.
Công ty thừa nhận rằng không ai có thể biết chắc quá trình chuyển đổi này sẽ diễn ra như thế nào, nhưng nhấn mạnh sự cần thiết phải định hướng nó thông qua tiến trình dân chủ, trao quyền thực chất cho người dân trong việc định hình tương lai của AI.
Chính sách mới cho một nền kinh tế đang bị tái định hình
Tài liệu thừa nhận AI có thể thúc đẩy mạnh mẽ năng suất và đẩy nhanh các khám phá khoa học, song đồng thời cảnh báo nguy cơ xáo trộn thị trường lao động và tập trung của cải nếu chính sách không thích ứng kịp.
Trên cơ sở đó, OpenAI đề xuất một loạt định hướng cụ thể: coi quyền tiếp cận AI như một nguồn lực kinh tế nền tảng, tương tự các nỗ lực phổ cập biết chữ trên toàn cầu; hiện đại hóa hệ thống thuế để tính đến tác động của tự động hóa; và xây dựng các cơ chế để người dân được chia sẻ lợi ích kinh tế do các ngành công nghiệp vận hành bằng AI tạo ra. Công ty cũng kêu gọi mở rộng hỗ trợ xã hội và tăng cường bảo vệ người lao động trong trường hợp công nghệ dẫn đến làn sóng mất việc làm đột ngột.
Về phía giám sát kỹ thuật, tài liệu đề xuất kiểm toán định kỳ đối với các mô hình tuyến đầu, thiết lập hệ thống báo cáo sự cố và xây dựng các quy trình ứng phó kiềm chế mô hình cho những tình huống mà hệ thống AI nguy hiểm không thể dễ dàng thu hồi sau khi triển khai. OpenAI cũng đặt ra một cảnh báo rõ ràng: nếu AI cuối cùng chỉ phục vụ lợi ích của một số ít, trong khi phần lớn người dân thiếu quyền chủ động và không được tiếp cận các cơ hội mới, thì lời hứa của công nghệ này đã thất bại.
Động thái thúc đẩy chính sách này diễn ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm đối với CEO Sam Altman. Một cuộc điều tra quy mô lớn của tạp chí The New Yorker tiết lộ rằng vào năm 2023, đồng sáng lập kiêm nhà khoa học trưởng khi đó là Ilya Sutskever đã viết các bản ghi nhớ nội bộ cáo buộc Altman thiếu trung thực về các quy trình an toàn của công ty.
Những mối lo ngại về lòng tin này được cho là đã dẫn đến quyết định sa thải Altman của hội đồng quản trị, với lý do ông không “duy trì sự thẳng thắn nhất quán”. Quyết định đó kéo theo một cuộc khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng: nhân viên đe dọa rời bỏ công ty, trong khi các nhà đầu tư có ảnh hưởng như Josh Kushner dọa ngừng cấp vốn nếu Altman không được phục chức.
Vụ việc một lần nữa phơi bày những chia rẽ nội bộ sâu sắc tại OpenAI giữa hai trường phái ưu tiên tăng trưởng sản phẩm và ưu tiên an toàn, một căng thẳng mà cả Sutskever lẫn đồng sáng lập Anthropic, Dario Amodei, đều cho là Altman đã nghiêng hẳn về phía trước. Trong bối cảnh đó, bản tài liệu chính sách lần này vừa là tuyên ngôn về tầm nhìn kinh tế, vừa là nỗ lực tái khẳng định cam kết của OpenAI với sứ mệnh vì lợi ích con người.
