OpenAI đặt câu hỏi với Quốc hội Mỹ về rủi ro chống độc quyền khi các công ty AI thỏa thuận giảm tốc phát triển, giữa lo ngại cạnh tranh khiến an toàn bị xem nhẹ.
OpenAI đã tiếp cận các thành viên Quốc hội Mỹ để hỏi liệu các công ty AI đối thủ có thể hợp pháp cùng thống nhất làm chậm tốc độ phát triển hay không, trong bối cảnh nhà khoa học trưởng của công ty kêu gọi toàn ngành thiết lập các tiêu chuẩn an toàn chung. Theo WIRED, dẫn nguồn từ những người am hiểu tình hình nội bộ, trong những tuần gần đây OpenAI đã hỏi các nhà lập pháp liệu một thỏa thuận giữa các công ty AI nhằm giảm tốc quá trình phát triển có thể vi phạm luật chống độc quyền hay không.
Động thái này diễn ra sau khi nhà khoa học trưởng OpenAI Jakub Pachocki kêu gọi các công ty tự nguyện làm chậm tiến độ cho đến khi có thể chứng minh tốt hơn về mức độ an toàn của hệ thống, dù thực tế các công ty vẫn đang chịu áp lực lớn phải đẩy nhanh tốc độ phát triển, ngay cả khi chính đội ngũ nghiên cứu nội bộ còn nhiều quan ngại.
Áp lực cạnh tranh và rào cản phối hợp giữa các công ty AI
Miranda Bogen, Giám đốc công nghệ tại Trung tâm Dân chủ và Công nghệ, nhận định rằng mức độ cạnh tranh thương mại và địa chính trị gay gắt trong lĩnh vực AI đang tạo ra động lực đáng lo ngại, khi các công ty được khuyến khích tung sản phẩm ra thị trường trước khi hiểu đầy đủ về rủi ro, ngay cả khi nhân sự nội bộ nhận thức rõ cần thêm thời gian nghiên cứu và thử nghiệm an toàn.
Một thỏa thuận nhằm làm chậm quá trình phát triển AI giữa các doanh nghiệp có thể vấp phải quan ngại về chống độc quyền do hạn chế cạnh tranh, và để giải quyết vướng mắc này, các Thượng nghị sĩ Adam Schiff và Jim Banks đã đề xuất một dự luật cho phép một số hình thức hợp tác về an ninh, với điều kiện các bên phải thông báo trước cho Bộ Tư pháp Mỹ.
Bối cảnh rộng hơn của cuộc tranh luận này gắn liền với cạnh tranh vị thế công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc, khi Tổng thống Donald Trump từng trì hoãn một sắc lệnh hành pháp về AI vào tháng 5 vì lo ngại quy định có thể làm suy yếu lợi thế của Mỹ, trước khi ký một sắc lệnh khác vào tháng 6 thiết lập quy trình rà soát tự nguyện đối với các mô hình tiên tiến trước khi phát hành.
Bên cạnh yếu tố an ninh quốc gia, động lực tài chính cũng khiến việc đạt được một thỏa thuận chung trở nên khó khăn.
Duncan Sabien, Trưởng bộ phận truyền thông tại Viện Nghiên cứu Trí tuệ Máy, cho rằng mỗi bước tiến công nghệ hiện nay đều có thể mang lại hàng triệu hoặc hàng tỷ USD vốn đầu tư mới, đồng thời củng cố vị thế quyền lực của bên tạo ra bước tiến đó, khiến OpenAI và Anthropic buộc phải tiếp tục phát triển bất chấp rủi ro chưa chắc chắn, bởi việc đơn phương giảm tốc mà không có thỏa thuận chung đồng nghĩa với việc nhường lợi thế cho đối thủ.
Ông nhấn mạnh rằng những bước tiến về năng lực trí tuệ nhân tạo mang tính cộng dồn, khi mỗi hệ thống mới lại giúp việc huấn luyện và triển khai hệ thống kế nhiệm tiên tiến hơn trở nên dễ dàng hơn, nên nếu thiếu cơ chế phối hợp, việc một công ty tự nguyện lùi lại chỉ đơn thuần giúp đối thủ giành ưu thế.
Thực tế cho thấy tháng 8 vừa qua OpenAI đã tạm dừng một số công việc nội bộ liên quan đến dự án Astra do lo ngại về an ninh mạng, nhưng cả OpenAI và Anthropic đều đã nới lỏng cam kết an toàn của mình vào tháng 2, khi Giám đốc khoa học Anthropic Jared Kaplan lập luận rằng việc một công ty đơn phương làm chậm phát triển sẽ kém hợp lý nếu các đối thủ vẫn tiếp tục tiến lên.
Cuộc tranh luận về việc giảm tốc phát triển AI càng trở nên gay gắt trong tuần này sau khi cựu kỹ sư Anthropic Jacob Coxon công khai từ chức với lý do lo ngại về rủi ro mà việc tiếp tục phát triển AI có thể gây ra cho nhân loại, khẳng định trên mạng xã hội X rằng nhiều người trong ngành thực sự tin công nghệ này có thể gây hậu quả nghiêm trọng trước khi thập kỷ kết thúc, dù công khai vẫn chọn cách diễn đạt thận trọng hơn.
Dù vậy, Sabien cho rằng việc từng cá nhân rời bỏ tổ chức khó có thể tạo ra tác động đáng kể nếu chỉ đơn giản bị thay thế bởi người khác, và giải pháp thực chất chỉ có thể đến khi đủ nhiều người trong ngành cùng đạt đến nhận thức chung để vượt qua rào cản phối hợp và cùng nhau hành động.
