Project Nova của Firefox ra mắt cuối năm 2026 với giao diện làm mới và công tắc tắt toàn bộ AI, chiến lược ngược dòng giữa thị trường đang chạy đua nhồi nhét trí tuệ nhân tạo.
Mozilla hôm 21/5 công bố Project Nova, đợt đại tu giao diện toàn diện nhất của Firefox trong nhiều năm, dự kiến triển khai vào cuối năm nay. Thiết kế mới gọn gàng hơn với các thẻ bo tròn, bảng màu lấy cảm hứng từ lửa và sự trở lại của chế độ thu gọn vốn bị khai tử từ lâu. Song tính năng được chú ý nhất lại không phải thẩm mỹ: đó là một công tắc cho phép tắt hoàn toàn mọi tính năng AI chỉ bằng một thao tác, không menu ẩn, không mô thức gây hiểu nhầm.
Thời điểm ra mắt Project Nova gần như không thể phù hợp hơn. Google Chrome vừa âm thầm cài đặt mô hình Gemini Nano dung lượng 4 GB không thể xóa trên máy tính người dùng, trong khi hàng loạt trình duyệt thế hệ mới như Dia, Opera Neon và Comet đang chạy đua xây dựng trải nghiệm ưu tiên AI có khả năng tự động hóa duyệt web và tương tác trực tiếp với nội dung các thẻ mở. Firefox chọn đi theo chiều ngược lại: biến “quyền từ chối” thành tính năng trung tâm thay vì tùy chọn ẩn.
Làn sóng phản ứng với AI trình duyệt đang hình thành một phân khúc thị trường mới
Firefox không đơn độc trong canh bạc này. Tháng 4 vừa qua, Brave ra mắt Brave Origin, phiên bản trả phí một lần 60 USD (miễn phí trên Linux) loại bỏ hoàn toàn trợ lý AI Leo, ví tài sản mã hóa, VPN, cửa sổ Tor và toàn bộ dữ liệu đo lường từ xa. Sản phẩm này thậm chí sử dụng công nghệ Privacy Pass blind token để tách biệt khoản thanh toán khỏi danh tính thiết bị.
Ý tưởng không phải từ phòng lab, nó xuất phát từ nhu cầu có thực: các hướng dẫn tự tay “dọn dẹp” Brave đã lan truyền rầm rộ trong nhiều năm trước khi công ty chính thức đóng gói và bán.
Tuy nhiên, cách tiếp cận của Firefox tinh tế hơn Brave Origin. Mozilla không từ bỏ AI, VPN tích hợp miễn phí và các công cụ tóm tắt vẫn là tùy chọn có sẵn. Project Nova chỉ đặt cược rằng minh bạch và kiểm soát rõ ràng sẽ là những yếu tố khác biệt đủ mạnh trong năm 2026.
“Firefox vẫn là trình duyệt duy nhất được xây dựng cho con người, không phải cho các nền tảng,” Mozilla tuyên bố, một câu được đọc rõ ràng như lời nhắm thẳng vào Chrome, trình duyệt đang kiểm soát khoảng 66% thị phần toàn cầu và chạy mô hình AI ngầm dù không có sự đồng ý tường minh của người dùng.
Bài toán của Firefox vẫn còn nguyên tính khắc nghiệt: thị phần của trình duyệt này đã giậm chân quanh mức 4,44% từ năm 2020 và chưa có dấu hiệu đảo chiều đáng kể. Nhưng nếu làn sóng phản ứng với AI trên trình duyệt tiếp tục mở rộng từ nhóm người dùng kỹ thuật sang người dùng phổ thông, Project Nova có thể là lần đầu tiên trong nhiều năm Firefox có một lý do để người ta chủ động chuyển sang, thay vì chỉ ở lại vì thói quen.
