Thành viên Ban Điều hành ECB Piero Cipollone chỉ ra ba tầng rủi ro từ thanh toán số, cảnh báo thị trường stablecoin 300 tỷ USD có thể khiến ngân hàng mất nguồn tiền gửi bán lẻ.
Các ngân hàng châu Âu đang từng bước thất thế trong cuộc cạnh tranh thanh toán số. Đầu tiên là các ứng dụng di động, vốn lấy đi nguồn thu phí và dữ liệu giao dịch của ngân hàng; sau đó, các phương thức thanh toán số và doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp tục giành thêm quyền kiểm soát.
Hiện nay, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cảnh báo rằng tài sản mã hóa ổn định, hay stablecoin, có thể lấy đi yếu tố gây tổn hại nghiêm trọng nhất đối với ngân hàng, đó là tiền gửi của khách hàng. Thông điệp này được thành viên Ban Điều hành ECB Piero Cipollone đưa ra vào thứ Sáu tại một hội nghị ngân hàng ở Rome, trong đó ông đồng thời đề xuất đồng euro kỹ thuật số như một giải pháp mang tính cơ cấu.
Ba tầng rủi ro và lời giải đồng euro kỹ thuật số
Theo Cipollone, ngay cả các khoản thanh toán bằng thẻ ghi nợ truyền thống cũng đang trở nên kém phổ biến hơn khi thanh toán di động gia tăng và hiện đã chiếm hơn một phần mười số giao dịch tại điểm bán ở Ireland, Hà Lan và Phần Lan. Khi khách hàng chuyển sang thanh toán di động, các ngân hàng thường phải trả mức phí cao hơn so với thẻ ghi nợ và trong nhiều trường hợp không nhận được thông tin về giao dịch, đồng nghĩa với việc mất cả nguồn thu phí lẫn dữ liệu khách hàng.
Ông cảnh báo rằng nếu việc sử dụng stablecoin gia tăng trong tương lai, các ngân hàng sẽ tiếp tục mất thêm tiền gửi bán lẻ, tầng rủi ro thứ ba sau ứng dụng di động và thanh toán số.
Stablecoin là các mã thông báo mật mã do khu vực tư nhân phát hành, được neo giá theo tỷ lệ 1:1 với một loại tiền pháp định, gần như luôn là đồng USD, cho phép người dùng nắm giữ và chuyển tiền hoàn toàn bên ngoài hệ thống ngân hàng.
Theo dữ liệu của DefiLlama, thị trường stablecoin toàn cầu hiện có quy mô khoảng 300 tỷ USD và gần như hoàn toàn được định giá bằng đồng USD. Cipollone lo ngại việc phổ cập stablecoin trên diện rộng có thể khiến tiền gửi ngân hàng truyền thống trở nên không còn phù hợp, trong khi tiền gửi chính là nguồn lực đầu vào để các ngân hàng cấp tín dụng cho doanh nghiệp và người mua nhà.
Rủi ro này đặc biệt nghiêm trọng với các ngân hàng hợp tác xã nhỏ tại Italy, nơi một nửa số chi nhánh phục vụ các thị trấn dưới 10.000 dân và phụ thuộc nhiều vào dữ liệu thanh toán địa phương để duy trì hoạt động cho vay.
Giải pháp ECB đề xuất là đồng euro kỹ thuật số, một dạng tiền mặt điện tử do nhà nước phát hành nhưng được phân phối qua các ngân hàng thương mại thay vì thay thế chúng, giúp ngân hàng vẫn giữ được tài khoản khách hàng, phí trao đổi và dữ liệu giao dịch. ECB đã chọn 36 nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, trong đó có Deutsche Bank, UniCredit và Revolut, tham gia chương trình thí điểm 12 tháng dự kiến khởi động vào nửa cuối năm 2027.
Để tránh lặp lại chính rủi ro mà stablecoin gây ra, đồng euro kỹ thuật số sẽ không trả lãi và áp dụng hạn mức nắm giữ nhằm hạn chế lượng tiền mỗi cá nhân có thể lưu trữ. Các cuộc đàm phán lập pháp đã khởi động từ ngày 9/7, với mục tiêu đạt thỏa thuận cuối năm 2026 và phát hành lần đầu vào năm 2029.
