Các bộ trưởng tài chính Liên minh châu Âu sẽ họp ngày 16/2 thảo luận kế hoạch triển khai stablecoin bảo chứng euro và mở rộng nợ chung, nhằm đối phó với sự thống trị của USD khi euro chỉ chiếm 20% dự trữ toàn cầu.
Ủy ban châu Âu đã chuẩn bị một tài liệu chiến lược cảnh báo hệ thống tài chính toàn cầu đang bị “vũ khí hóa”, yêu cầu EU phải hành động ngay để bảo vệ năng lực kinh tế và tài chính của khối. Tài liệu nhấn mạnh EU cần củng cố an ninh kinh tế trước rủi ro ngày càng gia tăng từ việc các công cụ tiền tệ quốc tế bị sử dụng như vũ khí địa chính trị.
Thực tế, euro hiện chỉ chiếm khoảng 20% dự trữ tiền tệ toàn cầu, trong khi USD nắm giữ tới 60%. Sự mất cân đối này càng trầm trọng hơn trong lĩnh vực tài chính số, nơi các stablecoin bảo chứng bằng USD như USDT và USDC thống lĩnh gần như toàn bộ thị trường, trong khi stablecoin euro chỉ chiếm chưa đến 1%. Khoảng cách này không chỉ gây áp lực về uy tín mà còn tạo ra rủi ro dòng vốn chảy liên tục khỏi châu Âu sang Mỹ, làm suy yếu giá trị tài sản châu Âu.
Để đảo ngược xu hướng này, Ủy ban châu Âu đề xuất mở rộng mạnh mẽ thị trường tài sản kỹ thuật số định danh bằng euro. Kế hoạch bao gồm việc giới thiệu stablecoin, tiền gửi được token hóa và tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC), tất cả đều bảo chứng bằng euro. Đồng thời, các chính phủ được khuyến nghị xử lý rủi ro từ stablecoin neo theo tiền tệ nước ngoài, đặc biệt là USD, nhằm ngăn chặn sự thâm nhập sâu hơn của đồng bạc xanh vào hệ sinh thái tài chính châu Âu.
Mở rộng nợ chung và giảm phụ thuộc thanh toán
Ủy ban cũng kêu gọi gia tăng đáng kể quy mô phát hành nợ chung của EU để tài trợ các dự án có giá trị gia tăng rõ ràng cho toàn khối. Hiện tại, EU chỉ có khoảng 1 nghìn tỷ euro nợ chung, con số tương phản rõ rệt với thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ trị giá khoảng 27 nghìn tỷ USD. Mức thanh khoản hạn chế này khiến trái phiếu EU kém hấp dẫn đối với các nhà đầu tư tổ chức lớn, mặc dù thị trường có nhu cầu cao với trái phiếu xếp hạng AAA của EU.
Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng nợ chung vẫn gặp trở ngại từ một số quốc gia thành viên như Đức. Để vượt qua điều này, Ủy ban hy vọng thuyết phục các quốc gia và doanh nghiệp ngoài khu vực đồng euro phát hành nợ bằng euro, qua đó tăng quy mô và thanh khoản của thị trường trái phiếu euro.
Tài liệu còn đề xuất giảm vai trò thống lĩnh của Visa và Mastercard trong hệ thống thanh toán EU. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống thanh toán do EU vận hành hoàn toàn độc lập, loại bỏ sự phụ thuộc vào các công ty công nghệ tài chính Mỹ trong cơ sở hạ tầng thanh toán quan trọng.
Ủy ban khuyến nghị toàn bộ viện trợ nước ngoài và các khoản cho vay dành cho quốc gia bên ngoài EU nên được thanh toán bằng euro, bao gồm cả giao dịch dầu mỏ, khí đốt, vũ khí và hàng hóa công nghiệp. Doanh nghiệp cũng được khuyến khích lập hóa đơn bằng euro trong thương mại quốc tế, đặc biệt tại các lĩnh vực chiến lược, nhằm tăng tỷ trọng sử dụng euro trong thanh toán xuyên biên giới.
Để giữ dòng vốn lưu chuyển trong nội bộ, Ủy ban đề xuất hài hòa hóa luật đầu tư, thuế, giao dịch và giám sát trên toàn EU. Ủy ban ước tính có gần 10 nghìn tỷ euro đang nằm trong các tài khoản tiết kiệm trên khắp khối, và với khung pháp lý thông suốt hơn, một phần đáng kể số tiền này có thể được huy động vào đầu tư doanh nghiệp châu Âu.
Một đề xuất quan trọng khác là chuyển đổi Cơ chế Ổn định châu Âu trị giá khoảng 500 tỷ euro từ quỹ cứu trợ thành một định chế chính thức của EU. Khi đó, tổ chức này có thể quản lý toàn bộ hoạt động phát hành nợ EU như một cơ quan nợ chung cấp EU, thay vì chỉ phục vụ các quốc gia khu vực đồng euro.
Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng tham gia tích cực vào tiến trình này. Theo ba nguồn tin giấu tên được Reuters dẫn lại, ECB đang xây dựng các thỏa thuận thanh khoản mới với các quốc gia khác nhằm mở rộng phạm vi sử dụng euro toàn cầu. Chủ tịch ECB Christine Lagarde xác nhận ngân hàng trung ương sẽ trình lên lãnh đạo EU danh sách các “cải cách quan trọng” để thúc đẩy tăng trưởng và duy trì năng lực cạnh tranh, bao gồm công cụ “giải phóng tiềm năng nhân lực châu Âu”.
Từ stablecoin đến nợ chung, từ hệ thống thanh toán đến huy động tiết kiệm, toàn bộ chiến lược đều hướng tới một mục tiêu duy nhất: giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào USD và tái khẳng định vị thế của euro trong kiến trúc tài chính toàn cầu.
