Dự án Agorá quy tụ 7 ngân hàng trung ương và hơn 40 định chế tài chính, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa hệ thống thanh toán quốc tế trị giá 195.000 tỷ USD.
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) và Viện Tài chính Quốc tế (IIF) vừa công bố kết quả của Dự án Agorá, một nền tảng thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới thế hệ mới, được xây dựng trên cơ sở kết hợp dự trữ ngân hàng trung ương và tiền gửi ngân hàng thương mại cùng được mã hóa thành token.
Đây là kết quả của hai năm nghiên cứu và thử nghiệm chuyên sâu, quy tụ bảy ngân hàng trung ương và hơn 40 định chế tài chính hàng đầu thế giới, bao gồm Citi, HSBC, Deutsche Bank, JPMorgan, Santander, UBS, Mastercard, Visa và SWIFT.
Về mặt kiến trúc, Agorá được xây dựng theo mô hình sổ cái hợp nhất hai lớp: một lớp dùng chung để ghi nhận tiền gửi ngân hàng thương mại được token hóa và các sổ cái quốc gia riêng biệt dành cho dự trữ ngân hàng trung ương.
Nhờ ứng dụng công nghệ sổ cái phân tán (DLT) và hợp đồng thông minh, hệ thống có thể xử lý giao dịch trong vài giây thông qua cơ chế thực thi nguyên tử, đảm bảo giao dịch hoặc hoàn tất đồng bộ ở tất cả các bên, hoặc hoàn toàn không được thực hiện, từ đó loại bỏ rủi ro thanh toán truyền thống.
Giải bài toán nan giải của thanh toán quốc tế
Các hệ thống thanh toán xuyên biên giới hiện tại vốn nổi tiếng là chậm, tốn kém và thiếu minh bạch. Agorá đặt mục tiêu giải quyết triệt để những hạn chế này bằng cách cho phép xác minh dữ liệu song song và tự động hóa quy trình, tăng cường minh bạch qua theo dõi trạng thái giao dịch theo thời gian thực, đồng thời vận hành liên tục 24/7 mà không phụ thuộc vào múi giờ hay lịch hoạt động của từng quốc gia.
Tiêu chuẩn ISO 20022 và Mã định danh pháp nhân (LEI) cũng được tích hợp để nâng cao chất lượng dữ liệu trong toàn bộ chuỗi xử lý giao dịch. Đáng chú ý, mô hình ngân hàng đại lý hiện có không bị thay thế mà được nâng cấp thông qua token hóa và hợp đồng thông minh.
Về mặt pháp lý, một đánh giá độc lập trong khuôn khổ dự án xác nhận rằng việc mã hóa dự trữ và tiền gửi không làm thay đổi bản chất pháp lý của tiền tệ, và có thể triển khai trong khuôn khổ pháp lý hiện hành tại các khu vực tài phán tham gia. Tuy nhiên, các đơn vị phát triển thừa nhận rằng việc mở rộng quy mô thực tế vẫn đòi hỏi xử lý thêm các vấn đề về quản trị, an ninh mạng, quản lý thanh khoản và tương thích pháp lý giữa các quốc gia.
BIS ước tính thị trường thanh toán xuyên biên giới đạt 195.000 tỷ USD vào năm 2024, trong đó các giao dịch liên ngân hàng bán buôn chiếm khoảng 91% tổng khối lượng, và có thể tăng lên 320.000 tỷ USD vào năm 2032. Trước quy mô thị trường khổng lồ đó, Dự án Agorá, được khởi động vào tháng 4/2024 và mở rộng đáng kể chỉ sáu tháng sau, đang định vị công nghệ token hóa như một trụ cột tiềm năng của cơ sở hạ tầng tài chính toàn cầu thế hệ tiếp theo.
