Nghiên cứu của BIS cho thấy stablecoin neo USD lan rộng tại thị trường mới nổi, vô hiệu hóa kiểm soát vốn truyền thống, giao dịch tháng 6/2026 đạt 1,79 nghìn tỷ USD.
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vừa công bố một nghiên cứu cảnh báo rằng sự tăng trưởng nhanh chóng của các stablecoin neo theo USD tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển đang đặt ra rủi ro đáng kể đối với chính sách tiền tệ, đồng thời làm suy giảm hiệu quả của các biện pháp kiểm soát ngoại hối truyền thống.
Các tác giả của nghiên cứu đã so sánh hiện tượng này với quá trình USD hóa tiền gửi ngân hàng từng diễn ra trong lịch sử, và kết luận rằng dù cả hai xu hướng bắt nguồn từ những yếu tố kinh tế vĩ mô tương đồng, tài sản mã hóa lại khó kiểm soát hơn nhiều so với tiền gửi ngoại tệ truyền thống.
Để đưa ra kết luận này, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu tiền gửi ngoại tệ tại hơn 130 nền kinh tế trong giai đoạn 1990-2019, kết hợp với dữ liệu của Chainalysis về dòng USDT và USDC xuyên biên giới tại 184 quốc gia từ năm 2017 đến 2024, hai tài sản chiếm hơn 80% thị trường stablecoin toàn cầu.
Kết quả cho thấy nhu cầu đối với stablecoin và tiền gửi ngoại tệ đều tăng mạnh tại những quốc gia có đồng nội tệ mất giá nhanh, lạm phát cao hoặc đang trải qua khủng hoảng tài chính, trong đó khủng hoảng ngân hàng là động lực đặc biệt mạnh khiến người dân tìm đến stablecoin như một giải pháp thay thế cho hệ thống ngân hàng chính thức.
Kiểm soát vốn truyền thống mất hiệu lực trước tài sản mã hóa
Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất của nghiên cứu là trong khi các hạn chế đối với việc mở tài khoản ngoại tệ có thể làm giảm đáng kể tỷ trọng tiền gửi ngoại tệ, các biện pháp hạn chế giao dịch stablecoin lại không tạo ra tác động có ý nghĩa thống kê đối với dòng vốn số xuyên biên giới.
Nguyên nhân được lý giải là do stablecoin lưu thông trên các mạng blockchain công khai, cho phép người dùng giao dịch mà không cần đi qua hệ thống ngân hàng chịu sự quản lý. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng một khi quá trình USD hóa đã bắt đầu, xu hướng này có tính dai dẳng cao và rất khó đảo ngược, ngay cả khi các điều kiện kinh tế vĩ mô sau đó được cải thiện.
Về tác động đến lạm phát, các chuyên gia phân tích ghi nhận mối quan hệ trái chiều: mức độ USD hóa vừa phải làm tăng xác suất lạm phát tăng nhanh, trong khi mức độ USD hóa rất cao lại đi kèm rủi ro lạm phát thấp hơn nhờ niềm tin được truyền dẫn từ đồng tiền neo. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng thuyết phục cho thấy quá trình USD hóa làm suy giảm đáng kể hiệu quả tổng thể của chính sách tiền tệ.
Từ những phát hiện trên, BIS khuyến nghị các nền kinh tế mới nổi cần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô để hạn chế USD hóa tiếp tục lan rộng, đồng thời rà soát lại các khuôn khổ quản lý ngoại hối hiện hành vốn được thiết kế cho thời kỳ trước khi tài sản mã hóa phổ biến. Dù vậy, các tác giả thừa nhận còn quá sớm để đưa ra kết luận chắc chắn do thị trường vẫn đang phát triển nhanh và dữ liệu thống kê còn hạn chế.
Trong tháng 6/2026, khối lượng giao dịch stablecoin đã điều chỉnh đạt 1,79 nghìn tỷ USD, một con số cho thấy quy mô và tốc độ mở rộng của thị trường này tiếp tục đặt ra những thách thức mới cho ổn định tài chính toàn cầu.
