ESMA chuyển trọng tâm MiCA sang giám sát thực thi, tăng phối hợp với cơ quan quốc gia năm 2027 và đưa hệ thống MIDAS vào vận hành đầy đủ.
Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) đang khép lại giai đoạn xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa để bước vào giai đoạn khó hơn: bảo đảm các quy tắc được thực thi đồng nhất trên toàn Liên minh châu Âu (EU). Tín hiệu này cho thấy trọng tâm của Quy định về Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA) đang chuyển từ văn bản sang thực tiễn giám sát.
Phát biểu tại phiên họp của Ủy ban Kinh tế và Tiền tệ (ECON) thuộc Nghị viện châu Âu, Chủ tịch ESMA Verena Ross cho biết công việc của cơ quan này đang dịch chuyển “từ xây dựng quy định sang giám sát và hội tụ trong thực thi”. Theo bà, ESMA dự kiến tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý quốc gia phụ trách giám sát nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (CASP) trong năm 2027.
Giám sát thống nhất để hạn chế chênh lệch quy định
Các lĩnh vực trọng tâm gồm khả năng duy trì hoạt động ổn định và liên tục của CASP, rủi ro từ hoạt động thuê ngoài, quản lý thanh khoản và phân loại tài sản mã hóa. ESMA cũng sẽ theo dõi việc tuân thủ nguyên tắc khách hàng chủ động tiếp cận dịch vụ và mức độ hiện diện hoạt động thực chất của doanh nghiệp tại EU, những điểm thường bị các tổ chức ngoài khu vực khai thác để né tránh nghĩa vụ cấp phép.
Song song đó, cơ quan này ưu tiên hài hòa hóa chế độ báo cáo định kỳ của CASP gửi cơ quan giám sát quốc gia. ESMA dự kiến xây dựng các chỉ báo rủi ro chung và bảng điều hành giám sát nhằm thu hẹp khác biệt trong cách MiCA được áp dụng giữa các khu vực tài phán thành viên. Mục tiêu là giảm nguy cơ doanh nghiệp lợi dụng chênh lệch thực thi để chọn nơi đặt trụ sở có môi trường quản lý dễ dãi hơn, hay còn gọi là chênh lệch quy định.
MIDAS và bước ngoặt rà soát năm 2027
Về công nghệ giám sát, ESMA đang phát triển MIDAS, hệ thống giám sát tập trung thị trường tài sản mã hóa, được thiết kế để phát hiện các dấu hiệu lạm dụng thị trường theo MiCA. Giai đoạn đầu tiên dự kiến vận hành đầy đủ trong năm 2027. Giai đoạn hai sẽ mở rộng các tập dữ liệu và năng lực phân tích của hệ thống, dự kiến triển khai vào quý IV/2027, với điều kiện được Hội đồng Giám sát của ESMA phê duyệt.
Kinh nghiệm giám sát thực tế sẽ được ESMA sử dụng trong quá trình Ủy ban châu Âu rà soát MiCA, dự kiến diễn ra vào tháng 6/2027. Cơ quan này cũng chuẩn bị cho các khả năng sửa đổi pháp luật có thể phát sinh từ đợt rà soát.
Động thái trên diễn ra khi các nhà hoạch định chính sách EU đang thảo luận về việc tiếp tục tập trung hóa cơ chế quản lý thị trường tài sản mã hóa. Các đề xuất của Ủy ban châu Âu kêu gọi trao cho ESMA thẩm quyền giám sát trực tiếp đối với CASP, thay vì chủ yếu dựa vào từng cơ quan quốc gia như hiện nay. Nếu được thông qua, đây sẽ là thay đổi đáng kể về cấu trúc giám sát, đưa ESMA từ vai trò điều phối sang vai trò giám sát trực tiếp đối với ngành tài sản mã hóa.
