FATF cảnh báo gần 93% quốc gia chưa áp dụng quy định đối với DeFi, dù yếu tố tập trung thường xuyên tồn tại và có thể bị cấm nếu không tuân thủ.
Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF), cơ quan chống rửa tiền hàng đầu thế giới có trụ sở tại Paris với tiêu chuẩn được áp dụng tại hơn 200 khu vực pháp lý, vừa công bố báo cáo khẳng định phần lớn lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi) không thực sự phi tập trung như vẻ bề ngoài.
Theo báo cáo công bố hôm thứ Ba, các tiêu chuẩn của FATF được áp dụng đối với mọi mô hình DeFi mà trong đó một cá nhân hoặc tổ chức có thể xác định danh tính vẫn duy trì quyền kiểm soát hoặc mức độ ảnh hưởng đáng kể, bất kể dự án tự nhận có mức độ phi tập trung như thế nào.
Cơ quan này phân loại DeFi thành ba nhóm gồm nền tảng có chủ thể kiểm soát xác định được, nền tảng trên thực tế mang tính tập trung nhưng đơn vị vận hành ẩn danh, và nhóm thiểu số thực sự không có chủ thể lãnh đạo, chỉ nhóm cuối cùng mới nằm ngoài phạm vi áp dụng tiêu chuẩn của FATF.
Dù nhiều dự án tự giới thiệu là hoàn toàn phi tập trung, báo cáo nhận định các yếu tố tập trung thường xuyên tồn tại trên thực tế, thể hiện qua việc token quản trị tập trung trong tay một số ít chủ thể, các đặc quyền quản trị hệ thống, quyền kiểm soát hoạt động nâng cấp, cùng các khoản phí và phần thưởng được phân bổ cho người nội bộ.
Chủ tịch FATF Giles Thomson cho biết mục tiêu của báo cáo là ngăn chặn tội phạm lợi dụng công nghệ mới để rửa tiền bẩn, đồng thời hỗ trợ đổi mới tài chính có trách nhiệm, trong đó việc tăng cường chia sẻ thông tin giữa khu vực công và tư nhân được xem là yếu tố trọng tâm.
Khoảng trống quản lý vẫn còn rất lớn trên toàn cầu
Báo cáo liệt kê các dấu hiệu kiểm soát cả trên chuỗi và ngoài chuỗi, gồm khóa nâng cấp, chức năng công tắc ngắt, quyền thiết lập mức phí hoặc tham số rủi ro, quyền biểu quyết tập trung, quyền kiểm soát giao diện người dùng, cũng như các pháp nhân tuyển dụng đội ngũ phát triển cốt lõi hoặc nắm giữ ngân quỹ dự án.
Khi tồn tại các hình thức kiểm soát này, FATF cho rằng cá nhân hoặc tổ chức đứng sau, dù là nhà phát triển, chủ sở hữu lượng lớn token hay đơn vị vận hành giao diện, đều phải được cấp phép và giám sát như bất kỳ doanh nghiệp tài chính nào khác.
Tuy nhiên, trên thực tế, gần 93% số khu vực pháp lý tham gia khảo sát của FATF chưa áp dụng các tiêu chuẩn đối với bất kỳ mô hình DeFi đủ điều kiện nào, và chỉ 26 trong tổng số 142 khu vực pháp lý đã tiến hành đánh giá rủi ro. Chỉ bốn khu vực pháp lý ban hành quy định cấp phép, trong đó chỉ hai khu vực từng thực sự sử dụng quy định để đăng ký hoặc cấp phép cho một nền tảng.
FATF cảnh báo rằng dù hướng dẫn không phải là pháp luật, những thiếu sót kéo dài trong tuân thủ có thể khiến một quốc gia bị đưa vào danh sách xám, và với những nền tảng từ chối hợp tác, khu vực pháp lý có thể áp dụng biện pháp cuối cùng là cấm hoạt động hoàn toàn.
Báo cáo cũng dành nhiều nội dung phân tích cách tội phạm khai thác lĩnh vực này, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các tin tặc liên hệ với nhà nước Triều Tiên trong hai vụ tấn công tháng 4 gây thất thoát tổng cộng hơn 570 triệu USD, gồm vụ khai thác lỗ hổng 285 triệu USD nhằm vào Drift Protocol trên Solana chỉ trong 12 phút và vụ tấn công KelpDAO trị giá 292 triệu USD, cộng lại chiếm khoảng 76% tổng thiệt hại do tấn công tài sản mã hóa trong năm.
Theo báo cáo, tổng giá trị tài sản bị khóa trong DeFi hiện đạt 86,6 tỷ USD, tăng khoảng 85% so với năm 2023, trong đó 12 giao thức lớn nhất nắm giữ hơn 60% tổng giá trị, khiến FATF kêu gọi các cơ quan quản lý triển khai đầy đủ bộ tiêu chuẩn thay vì để khoảng trống này tiếp tục tạo điều kiện cho hoạt động tài chính bất hợp pháp.
