Bộ Tài chính Việt Nam muốn mở rộng tài sản bảo đảm cho vay sang tài sản mã hóa và sở hữu trí tuệ, nhắm vào nhóm SME chiếm 98% doanh nghiệp nhưng chỉ tiếp cận 20% tín dụng ngân hàng.
Bộ Tài chính Việt Nam vừa đề xuất cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) sử dụng tài sản mã hóa, tài sản ảo và sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay ngân hàng, trong khuôn khổ dự thảo Luật sửa đổi về Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được lấy ý kiến công khai.
Theo dự thảo, tài sản đủ điều kiện bảo đảm được mở rộng sang quyền tài sản, tài sản vô hình, tài sản hình thành trong tương lai và tài sản mã hóa, một sự chuyển hướng đáng kể so với yêu cầu thế chấp truyền thống chủ yếu dựa vào bất động sản và tài sản cố định.
Đề xuất này nhắm thẳng vào nghịch lý cố hữu của nền kinh tế Việt Nam: SME và hộ kinh doanh chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp, nhưng dư nợ cho vay với nhóm này chỉ chiếm khoảng 20% tổng tín dụng ngân hàng. Bộ Tài chính xác định nguyên nhân cốt lõi là sự thiếu hụt tài sản bảo đảm đủ điều kiện, mức độ minh bạch tài chính hạn chế và nền tảng vốn mỏng.
Nhiều công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ nắm giữ phần mềm, bằng sáng chế hay tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị đáng kể nhưng không có đất đai để thế chấp, và đang bị loại hoàn toàn khỏi hệ thống tín dụng chính thức.
Tín dụng dựa trên phương án kinh doanh, không chỉ tài sản vật chất
Ngoài cải cách về tài sản bảo đảm, dự thảo còn thúc đẩy các tổ chức tín dụng chuyển dịch mô hình thẩm định sang xếp hạng tín dụng, dòng tiền, phương án kinh doanh và tiềm năng thị trường, thay vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tài sản cố định như hiện nay. Dự thảo cũng bổ sung các ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp xanh, bao gồm quyền tiếp cận ưu tiên bảo lãnh tín dụng, vốn ưu đãi, hỗ trợ lãi suất cho dự án kinh tế tuần hoàn và hỗ trợ báo cáo ESG.
Những cải cách này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy nhanh tiến trình thể chế hóa thị trường tài sản mã hóa. Nước này xếp thứ tư trong Chỉ số Chấp nhận tài sản mã hóa toàn cầu 2025 của Chainalysis, chỉ sau Ấn Độ, Mỹ và Pakistan.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết thị trường tài sản mã hóa được quản lý có thể vận hành ngay từ quý III/2026, sau khi tháng 3 vừa qua, năm công ty, bao gồm các đơn vị liên kết của Techcombank, VPBank và LPBank, đã vượt qua vòng đánh giá điều kiện ban đầu để ra mắt sàn giao dịch được cấp phép đầu tiên của quốc gia.
