Blockchain Ethereum đang chuyển sang cơ chế PoS. Sự hợp nhất của mạng sẽ giúp các giao dịch trong blockchain nhanh hơn và rẻ hơn, giảm mức tiêu thụ điện của mạng xuống 99%. Cả thế giới crypto đã chờ đợi sự kiện hợp nhất kịch tính này trong hơn bảy năm.
Nhưng hard fork này ảnh hưởng như thế nào đến các giải pháp layer 2 (L2), vốn được tạo ra để giải quyết vấn đề về khả năng mở rộng và tốc độ truyền thấp trong Ethereum?
Trong lĩnh vực tài chính tập trung, có các hệ thống thanh toán như Visa và Mastercard, nơi các trung tâm xử lý xác nhận giao dịch, cho phép mạng xử lý 65.000 giao dịch tài chính mỗi giây. Tuy nhiên, do sự phân quyền, Ethereum có khả năng xử lý không quá 30 lần chuyển. Vì vậy, để giải quyết vấn đề nan giải của việc mở rộng quy mô blockchain trong khi vẫn duy trì sự phân quyền, bảo mật và đảm bảo tốc độ truyền, các giải pháp layer 2 đã xuất hiện (tất nhiên cũng như các kế hoạch chuyển sang PoS).
Dự kiến, với việc chuyển đổi mạng Ethereum sang giao thức Proof-of-Stake, số lượng giao dịch được xử lý trong blockchain Ethereum sẽ tăng lên 100.000 mỗi giây, thậm chí nhiều hơn số lượng giao dịch mà Visa có thể xử lý. Nhưng sẽ vẫn cần các giải pháp L2?
Vòng tròn nhu cầu
Về tốc độ và phí giao dịch, các giải pháp L2 và blockchain Ethereum sẽ ngang bằng sau khi chuyển đổi sang Ethereum 2.0. Tuy nhiên, vấn đề mở rộng quy mô sẽ không biến mất trong thời gian dài vì người dùng từ các giải pháp L2 sẽ chuyển trực tiếp sang Ethereum do phí giao dịch thấp tại mạng chính. Do đó, phí gas và lượng tải mạng sẽ tăng trở lại, dẫn đến nhu cầu về dịch vụ L2 tăng trở lại vì mọi người vẫn muốn chuyển crypto giá rẻ và nhanh chóng.
Kể từ năm 2023, các nhà phát triển Ethereum có kế hoạch triển khai sharding để giảm chi phí giao dịch ngày càng tăng trong mạng chính. Phương pháp này có nghĩa là quá trình xử lý giao dịch sẽ diễn ra trong các nhóm trình xác thực riêng biệt, đây là một đòn khác đối với sự phân quyền sau khi mạng chuyển đổi sang cơ chế PoS.
Sharding có thể trở thành một thách thức bổ sung đối với các giao thức L2, sự tồn tại của giao thức này có thể bị nghi ngờ một lần nữa vì các giải pháp mở rộng L2 cần cung cấp nhiều lợi thế hơn nữa cho người dùng, tức là thứ gì đó không chỉ là chuyển crypto nhanh chóng.
Sự phát triển tất yếu của L2
Rõ ràng là không phải tất cả các dự án sẽ thích ứng với thực tế mới, nhưng những dự án có thể phát triển theo thời gian sẽ vẫn có mặt trên thị trường.
Các hoạt động xử lý bên ngoài blockchain cho phép các giao dịch tốc độ cao trong các giải pháp L2. Cách tiếp cận mở rộng này được gọi là rollup. Có hai loại trong số này: Optimistic Rollups và ZK-Rollups.
Optimistic Rollups dựa trên nguyên tắc sau. Hợp đồng thông minh không xác minh mọi giao dịch ở L2, nhưng thay vào đó giả định rằng chúng là hợp pháp và đúng sự thật nếu không có ai tranh chấp chúng.
Tính toán chỉ được thực hiện khi có giao dịch gian lận. Vì Optimistic Rollups không thực hiện bất kỳ phép tính nào theo mặc định, giải pháp này có thể cải thiện quy mô lên đến 10-100 lần. Con số này dự kiến sẽ còn trở nên cao hơn khi chuyển sang Ethereum 2.0. Một số dự án L2 sử dụng các bản Rollups này là Optimism, Arbitrum và Boba Network.
Đổi lại, Zero Knowledge Rollups kết hợp hàng trăm giao dịch ngoài chuỗi thành một lần chuyển duy nhất và tạo ra bằng chứng mật mã zero-knowledge cho mạng chính, được gọi là ZK-SNARK. Nó cho phép một bên chứng minh họ có một số thông tin nhất định mà không cần tiết lộ. Chức năng như vậy đảm bảo mức độ riêng tư cao trong các blockchain công cộng và các mạng khác.
ZK-SNARK được sử dụng để xác minh từng khối được thêm vào mạng, loại bỏ sự cần thiết phải tin tưởng trình xác nhận. Trong khi giải pháp Optimistic Rollups dựa trên giả định rằng tất cả những người xác thực đều hành động một cách thiện chí, ZK-Rollups xác minh tính trung thực của họ bằng cách sử dụng bằng chứng toán học ZK-SNARK. Tất cả các giao dịch diễn ra ở cấp độ 2 và ZK-SNARK được đặt ở cấp độ 1. ZK-Rollup không cần dựa vào sự trung thực của trình xác thực và bảo mật của mạng L2 cũng ở cấp độ bảo mật của mạng chính.
Ngoài ra, ZK-Rollup không có sự chậm trễ khi rút tiền từ cấp độ 2 đến cấp độ 1 vì bằng chứng về tính hợp lệ được chấp nhận bởi hợp đồng ZK-rollup đã xác nhận việc chuyển tiền của quỹ. Vì vậy, không giống như Optimistic Rollups, không cần kiểm tra gian lận, điều này có thể trì hoãn việc rút tiền lên đến một tuần.
Theo một bài phát biểu gần đây của Vitalik Buterin tại ETHSeoul, mặc dù công nghệ Optimistic Rollups đã hoàn thiện hơn, Zero-knowledge Rollups sẽ thay thế Optimistic Rollups trong thời gian dài. Lý do là ZK-Rollups chuyển tiền nhanh hơn vào mạng chính, vì không có thời gian rút tiền bảy ngày, điều này có thể dẫn đến việc áp dụng rộng rãi hơn. Đó là lý do tại sao trong hơn 10 năm nữa, theo Buterin, Rollups về cơ bản sẽ là tất cả ZK.
Vì vậy, để tiếp tục duy trì thị trường sau khi chuyển đổi sang Ethereum 2.0, một số dự án L2 đã công bố kế hoạch triển khai một môi trường tính toán gọi là zk-EVM, sẽ cho phép ZK-Rollups chạy tất cả các loại hợp đồng thông minh một cách độc lập. Các dự án như Scroll, zkSync và Polygon đã báo cáo điều này.
PoS sẽ ảnh hưởng đến thị trường như thế nào?
Về lâu dài, PoS kích hoạt sự xuất hiện của nhiều người dùng hơn, vì nó mở ra khả năng tạo ra các ứng dụng thân thiện hơn nữa, phù hợp với các giải pháp Web 2 về tốc độ và chất lượng chức năng.
Đối với các chỉ báo thị trường, trong ngắn hạn, tin tức về việc chuyển đổi sang PoS là một sự kiện tăng giá vì trong trường hợp triển khai thành công, nhu cầu về ETH sẽ tăng lên và giá của các token L2 có thể giảm xuống. Nhưng chúng ta cần phải xem xét rằng ẩn dưới lớp vỏ bọc là một cơ chế staking. Hiện tại, hơn 13 triệu ETH được đặt cọc trên ETH 2.0 với mức giá dưới $1000. Do đó, có khả năng sau khi giá ETH tăng, một số quỹ sẽ xả bớt lượng ETH đang nắm giữ, nhưng sau đó thị trường sẽ dần hồi phục.
Do đó, để các giải pháp L2 vẫn có mặt trên thị trường, chúng cần phải thích ứng với những thay đổi mới và triển khai ZK-Rollups, đảm bảo tốc độ giao dịch trong khi vẫn duy trì sự phân quyền và bảo mật của mạng. Không chỉ điều này, mà các dự án cần phải xem xét các lợi ích bổ sung mà họ có thể cung cấp cho khách hàng của mình. Rốt cuộc, bằng cách này hay cách khác, nhu cầu về các giải pháp L2 sẽ vẫn còn vì Dex, Dapps và các dự án trong Metaverse vẫn yêu cầu giao dịch nhanh.
Tổng hợp
