Nhiều quốc gia, đặc biệt là các siêu cường kinh tế, đang chuẩn bị đón năm mới 2023 trong nỗi sợ bị bỏ lại phía sau bởi sự tiến bộ không ngừng của Trung Quốc với đồng nhân dân tệ kỹ thuật số.
Trải qua 1 năm đầy biến động của hệ sinh thái, thật khó quên những tình tiết đã xảy ra. Nhưng hãy quay trở lại năm 2021, một trong những sự kiện hấp dẫn là sự tiến bộ đáng kinh ngạc và khá đáng sợ của đồng nhân dân tệ kỹ thuật số – e-CNY.
Kẻ dẫn đầu
Không có cường quốc kinh tế lớn nào thúc đẩy việc thiết kế một loại tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC) sớm như Trung Quốc (bắt đầu từ đầu 2014).
Các tổ chức tư vấn và chuyên gia tài chính, ngay cả các quan chức chính phủ Mỹ đương nhiệm và trước đây đều cảnh báo rằng nếu Trung Quốc vượt quá xa phần còn lại của thế giới, họ sẽ kiểm soát khả năng tương tác, quyền riêng tư, bảo mật và các khía cạnh khác về thiết kế CBDC.
Hãy nhớ lại về Thế vận hội Bắc Kinh. Các nền kinh tế lớn đều tỏ ra nghi ngờ Trung Quốc sẽ sử dụng sự kiện toàn cầu này để ra mắt e-CNY tới những người tham dự và họ cảm nhận được áp lực về việc có thể tụt hậu trong cuộc đua phát triển CBDC
Theo Hội đồng Đại Tây Dương, hiện có 105 quốc gia, chiếm hơn 95% GDP toàn cầu, đang khám phá CBDC, và chúng ta nên cảm ơn Trung Quốc vì đã thúc đẩy sự phát triển này.
“Giống như cách Trung Quốc đã làm với công nghệ 5G, họ có thể là nhà xuất khẩu lớn về cơ sở hạ tầng CBDC, đó sẽ là CBDC-in-a-box do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cung cấp”, cựu Chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai – Christopher Giancarlo nhận định.
Tuy nhiên, do ảnh hưởng sâu sắc từ đại dịch COvid-19, Thế vận hội không còn diễn ra suôn sẻ – các phương tiện truyền thông đã không còn đưa tin nhiều về e-CNY. Nhưng Trung Quốc đã không dừng lại. Các thử nghiệm của e-CNY diễn ra trong 2 năm qua với tốc độ nhanh hơn, năm nay việc thử nghiệm đã mở rộng đến 4 tỉnh lớn, bao gồm cả tỉnh đông dân nhất là Quảng Đông.
Dữ liệu của PBOC cũng cho thấy e-CNY đã đạt khối lượng giao dịch trị giá 100 tỷ nhân dân tệ (tương đương 13,9 tỷ USD) vào tháng 10/2022. Đầu năm 2022, người dân Trung Quốc đã mở 261 triệu ví e-CNY.
Chuyện gì đang diễn ra tại Trung Quốc?
Trong bối cảnh hiện tại, việc xác định ai là người góp công trong lớn trong chiến dịch thúc đẩy CBDC của Trung Quốc là không rõ ràng. Tuy nhiên có thể nhận thấy, Mu Changchun, người đã từng làm tổng giám đốc Viện Tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) từ năm 2019 luôn thường xuyên phát biểu về các vấn đề liên quan đến CBDC của Trung Quốc.
Khi ông Tập Cận Bình củng cố quyền lực của mình vào nửa cuối năm 2022, 2 nhân vật chủ chốt khác trong PBOC có mối quan hệ chặt chẽ với dự án e-CNY đã bị gạt sang một bên. Mu dường như là người duy nhất mang lại niềm vui cho Chủ tịch Tập.
Fan Yifei, phó thống đốc PBOC, người thường xuyên đề cập về tiến trình e-CNY trong vài năm qua, đã đột ngột bị giam giữ để thẩm vấn trong một cuộc điều tra tham nhũng vào đầu tháng 11, tên của ông không còn xuất hiện với tư cách là CEO của ngân hàng này.
Yi Gang, thống đốc PBOC, có khả năng sẽ từ chức vào đầu năm tới; tên của ông đã bị loại khỏi danh sách các uỷ viên chính thức của Ủy ban Trung ương và giới tinh hoa chính trị Trung Quốc.
Giờ đây, Mu là cá nhân duy nhất có thể cung cấp tin tức về sự tiến bộ của CBDC tại Trung Quốc. Ông nêu ý tưởng rằng sẽ có hàng triệu đồng nhân dân tệ kỹ thuật số sẽ được thanh toán mỗi ngày.
Nhưng câu hỏi lớn đặt ra là liệu sự ra đi của Fan và Yi có ảnh hưởng đến tiến trình phát triển của e-CNY hay không. Ở thời điểm hiện tại, có vẻ như Trung Quốc vẫn sẽ tiếp tục dẫn đầu trong cuộc đua CBDC toàn cầu, các Ngân hàng Trung ương cần nỗ lực để không tụt lại phía sau.
