Lực lượng đặc nhiệm Siêu trí tuệ thuộc Bộ Tư pháp Mỹ sẽ truy tố hành vi lạm dụng AI của chính phủ nước ngoài, tội phạm xuyên quốc gia và thúc đẩy nhà phát triển siết kiểm soát nội bộ.
Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) hôm thứ Năm công bố thành lập Lực lượng đặc nhiệm Siêu trí tuệ (DOJ-SITF). Đây là đơn vị chuyên giám sát và xử lý hành vi lạm dụng trí tuệ nhân tạo tiên tiến. Động thái diễn ra khi Washington gấp rút xây dựng năng lực thực thi pháp luật quanh một công nghệ mà chính quyền ngày càng mô tả bằng những thuật ngữ gần với khoa học viễn tưởng.
Lực lượng do Thứ trưởng Tư pháp Stanley Woodward và Phụ tá Thứ trưởng Tư pháp Stephen Weiss dẫn dắt. Nhiệm vụ được công bố là bảo đảm vị thế dẫn đầu của Mỹ về “siêu trí tuệ” không bị các đối tượng xấu làm suy yếu. Nhóm đối tượng này gồm chính phủ nước ngoài và các lực lượng ủy nhiệm, các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia, cũng như các công ty và cá nhân dùng AI để gian lận hoặc phạm tội khác.
DOJ viện dẫn quan điểm của Tổng thống Donald Trump rằng nước Mỹ đang ở tuyến đầu của một cuộc cách mạng công nghệ mới về trí tuệ. Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche khẳng định quá trình phát triển siêu trí tuệ (SI) sẽ tiếp tục do các nhà đổi mới sáng tạo Mỹ dẫn dắt. Theo ông, lực lượng đặc nhiệm sẽ phối hợp với Chủ tịch Lực lượng SI Jay Clayton để ngăn các công nghệ AI then chốt bị các đối tượng xấu trong và ngoài nước thao túng. Ông Blanche cho biết DOJ sẽ tiếp tục truy tố những cá nhân dùng SI vi phạm pháp luật, bao gồm hành vi cố ý nhắm vào người nộp thuế, cơ sở hạ tầng trọng yếu hoặc các khía cạnh khác của an ninh quốc gia Mỹ.
Không chỉ truy tố tội phạm
Điểm đáng chú ý là phạm vi của lực lượng mới vượt ra ngoài hoạt động truy bắt tội phạm. Ông Weiss cho biết DOJ có trách nhiệm củng cố chế độ báo cáo định kỳ về rủi ro và biện pháp ứng phó liên quan đến SI. Bộ cũng sẽ bảo đảm các công ty thực thi cơ chế kiểm soát nội bộ chặt chẽ để công nghệ “vận hành đúng như dự định”. Phát biểu này cho thấy DOJ muốn chính các nhà phát triển AI tăng cường biện pháp bảo vệ, ngăn mô hình hoạt động ngoài tầm kiểm soát.
Bản thân thuật ngữ “siêu trí tuệ” thường chỉ một dạng AI giả định vượt trội con người trên mọi phương diện. Việc chính phủ sử dụng cụm từ này đánh dấu bước leo thang trong cách giới chức đề cập đến công nghệ. Jay Clayton, cựu Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), được cho là gắn với nỗ lực rộng hơn của chính quyền Trump quanh chủ đề này. SEC gần đây cũng đã đưa “siêu trí tuệ” vào danh mục ưu tiên thanh tra năm 2027.
DOJ-SITF là một phần trong làn sóng nỗ lực ngày càng mở rộng của chính quyền liên bang nhằm đi trước các rủi ro từ AI. Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp mở ra cuộc đối đầu với các tiểu bang về quyền quản lý AI. Đầu tuần này, Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) ban hành khung quản lý AI đầu tiên. Khung này ra đời khi các ngân hàng phải đối phó với những tác nhân AI vượt tầm kiểm soát xâm nhập vào tài khoản khách hàng.
Tuy vậy, DOJ chưa công bố mốc thời gian cụ thể hay cơ chế phối hợp giữa lực lượng đặc nhiệm với các cơ quan khác. Bộ chỉ cho biết hoạt động của đơn vị sẽ vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa ngăn chặn hành vi lạm dụng công nghệ.
