SpaceX hoàn tất thỏa thuận thuê tài chính 40 tỷ USD với Apollo để mua GPU, trong khi Musk cảnh báo hơn 200 doanh nghiệp neocloud sẽ bị đào thải.
SpaceX vừa chốt thỏa thuận tài trợ trị giá 40 tỷ USD để mua chip AI cho các trung tâm dữ liệu, đúng vào thời điểm thị trường tín dụng đang khép cửa với phần lớn doanh nghiệp đám mây AI quy mô nhỏ. Sự phân hóa này có thể định hình lại cục diện kiểm soát năng lực tính toán, nguồn tài nguyên chiến lược của cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
Khoản tài trợ sẽ được dùng để trang bị bộ xử lý đồ họa (GPU) cho SpaceX, công ty đã sáp nhập xAI vào tháng 2. Theo hồ sơ công bố với cơ quan quản lý, một pháp nhân do Apollo Global Management, doanh nghiệp quản lý đầu tư chuyên cấp vốn trực tiếp ngoài hệ thống ngân hàng, sẽ mua số chip này và cho SpaceX thuê lại. Dù Musk gọi đây là khoản vay, hồ sơ mô tả giao dịch dưới hình thức thuê tài chính.
SpaceX sẽ hoàn trả khoảng 40 tỷ USD tiền gốc qua các kỳ thanh toán hằng quý trong khoảng 5 năm, cộng lãi suất cố định chưa được xác định. Chip được bàn giao theo từng đợt, với các hợp đồng thuê có hiệu lực từ nửa đầu năm 2027, còn hợp đồng khung dự kiến hoàn tất trước cuối năm nay.
Trên nền tảng X, Musk cho biết trong vài tuần gần đây, thị trường vốn vay gần như đã đóng cửa với mọi doanh nghiệp không có nguồn doanh thu đáng kể ngoài mảng trung tâm dữ liệu AI. SpaceX là ngoại lệ nhờ xếp hạng tín nhiệm mức đầu tư, với mức Baa1 do Moody’s đánh giá hồi tháng 6, cùng dòng doanh thu độc lập từ dịch vụ internet vệ tinh Starlink và hoạt động phóng tên lửa. Theo Musk, hơn 200 doanh nghiệp đám mây AI thế hệ mới (neocloud) sẽ phải đối mặt với làn sóng đào thải và hợp nhất khắc nghiệt, và chỉ số ít có thể trụ lại.
Bài toán khấu hao và rủi ro dư thừa công suất
Neocloud là các nhà cung cấp chuyên cho thuê năng lực xử lý GPU phục vụ nhà phát triển AI. Doanh nghiệp lớn nhất nhóm, CoreWeave, khởi đầu năm 2017 với hoạt động khai thác Ethereum trước khi chuyển hướng sang AI khi mạng này ngừng cơ chế khai thác vào năm 2022. Áp lực lên CoreWeave hiện rất rõ: cổ phiếu giảm khoảng 30%, từ 87 USD xuống 61 USD trong giai đoạn 30/9 đến 16/10, trong khi khối nợ lên tới khoảng 50 tỷ USD. Giữa tháng 10, trái phiếu không có tài sản bảo đảm của công ty có lợi suất khoảng 15%, phản ánh mức bù rủi ro mà nhà đầu tư đòi hỏi.
Điểm yếu cốt lõi của mô hình này là sự lệch pha giữa tốc độ mất giá nhanh của GPU và kỳ hạn nhiều năm của các khoản vay. Trong quý II, CoreWeave ghi nhận gần 1,4 tỷ USD chi phí khấu hao và phân bổ, so với doanh thu khoảng 2,6 tỷ USD.
Tại hội nghị thị trường ngày 20/10, nhà sáng lập Citadel Ken Griffin ví GPU như ghế ngồi trên máy bay: khi công suất đã hình thành, chi phí phục vụ thêm một đơn vị nhu cầu gần như bằng không, nên giá có thể lao dốc khi cung vượt cầu.
Nhà đầu tư mạo hiểm Chamath Palihapitiya dự báo lượng năng lực tính toán bỏ không trong năm 2027 sẽ vượt các ước tính hiện nay, khi các hyperscaler như Amazon, Microsoft và Google ưu tiên nhu cầu nội bộ thay vì phục vụ bên thứ ba. Theo ông, phần cứng đã được thanh toán đầy đủ nhưng doanh thu tạo ra thấp hơn chi phí vốn, một vấn đề phổ biến toàn ngành, và năm 2027 sẽ là năm thị trường sàng lọc các quyết định đầu tư kém hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, thỏa thuận của SpaceX không chỉ là một giao dịch tài chính, mà còn là tín hiệu cho thấy quyền tiếp cận vốn đang trở thành lợi thế cạnh tranh quyết định trong hạ tầng AI.
