Tòa Thượng thẩm Anh phán quyết áp dụng luật Trung Quốc để xác định quyền của nạn nhân đối với hơn 61.000 BTC, trị giá khoảng 5 tỷ USD.
Tòa Thượng thẩm Anh vừa phán quyết rằng pháp luật Trung Quốc sẽ được áp dụng để xác định liệu các nạn nhân của một vụ lừa đảo đầu tư hàng tỷ USD có quyền đối với hơn 61.000 BTC do Cảnh sát Thủ đô London thu giữ hay không. Phán quyết của Thẩm phán Mark Turner được đánh giá có thể nghiêng cán cân về phía Chính phủ Anh trong cuộc tranh chấp khối tài sản mã hóa lớn bậc nhất từng bị tịch thu.
Vụ việc liên quan đến các nhà đầu tư bị thiệt hại trong mô hình lừa đảo Ponzi do Zhimin Qian điều hành tại Trung Quốc giai đoạn 2014–2017. Tại phiên điều trần hồi tháng 7, luật sư của các nạn nhân đề nghị áp dụng pháp luật Anh hoặc kết hợp pháp luật Anh và Trung Quốc, trong khi phía công tố cho rằng chỉ pháp luật Trung Quốc mới phù hợp.
Theo hồ sơ, số Bitcoin được mua bằng tiền thu từ hoạt động lừa đảo trước khi Qian bỏ trốn sang Myanmar vào tháng 7/2017. Một phần được mua qua tài khoản trên sàn Huobi (nay là HTX), phần khác qua giao dịch trực tiếp giữa các bên (OTC) tại Trung Quốc, số còn lại có được từ hoạt động khai thác. Sau khi Qian chuyển đến London, cảnh sát đã thu giữ các thiết bị dùng để truy cập số Bitcoin trong những cuộc khám xét vào tháng 10 và 11/2018. Tháng 11/2025, Qian bị tuyên án 11 năm 8 tháng tù sau khi nhận tội rửa tiền.
Quyền sở hữu số Bitcoin vẫn bỏ ngỏ
Tranh chấp nằm trong thủ tục thu hồi tài sản dân sự do Giám đốc Cơ quan Công tố khởi xướng. Các nhà đầu tư yêu cầu tòa ra phán quyết theo Điều 281 Đạo luật về Tài sản thu được từ tội phạm năm 2002, xác nhận số tài sản bị thu giữ thuộc về họ. Theo Thẩm phán Turner, người yêu cầu phải chứng minh quyền lợi mang tính sở hữu đối với số Bitcoin, chứ không chỉ quyền đòi hoàn tiền từ những kẻ lừa đảo với tư cách chủ nợ.
Financial Times nhận định, do các nạn nhân có thể gặp khó khăn khi chứng minh quyền sở hữu theo pháp luật Trung Quốc, phán quyết có thể làm tăng khả năng Chính phủ Anh giữ lại phần lớn số Bitcoin, hiện trị giá khoảng 3,8 tỷ bảng Anh (5 tỷ USD). Theo các địa chỉ ví được nền tảng phân tích on-chain Arkham gắn nhãn, Chính phủ Anh đang nắm giữ khoảng 61.245 BTC, trị giá khoảng 5,1 tỷ USD. Dữ liệu từ Bitcoin Treasuries cho thấy Anh đứng thứ ba trong số các chính phủ nắm giữ nhiều Bitcoin nhất, sau Mỹ với khoảng 328.372 BTC (27,3 tỷ USD) và Trung Quốc với 190.000 BTC (15,8 tỷ USD).
Theo Caixin, khoảng 16.000 nạn nhân Trung Quốc đã tham gia quá trình tố tụng tại Anh, và quyền lợi của họ có thể chỉ giới hạn ở vốn đầu tư ban đầu cùng tiền lãi, thay vì được chia phần giá trị gia tăng của Bitcoin.
Phán quyết mới chỉ giải quyết câu hỏi về luật áp dụng, chưa xác định chủ sở hữu số Bitcoin. Tòa án sẽ tiếp tục xem xét liệu các nhà đầu tư có quyền sở hữu theo pháp luật Trung Quốc hay không. Ông Jackson Ng, thành viên hợp danh của công ty luật Duan & Duan UK LLP, đơn vị đại diện một số nạn nhân, đánh giá đây là quyết định quan trọng đối với hàng nghìn nhà đầu tư mất tiền trong mô hình Tianjin Lantian Gerui. Trong khi đó, Fieldfisher, công ty luật đại diện chính cho các nguyên đơn cá nhân, cho biết với Financial Times rằng đang tiến hành thủ tục kháng cáo phán quyết.
