Google sẽ phóng vệ tinh mang chip TPU lên quỹ đạo ngày 1/10, thử nghiệm trung tâm dữ liệu AI dùng năng lượng Mặt Trời trong không gian.
Google vừa thông báo sẽ phóng một vệ tinh mang theo các bộ xử lý Tensor Processing Unit (TPU), dòng chip tùy biến mà công ty sử dụng để xử lý khối lượng công việc AI, lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp vào ngày 1/10, sử dụng tên lửa SpaceX Falcon 9 trong khuôn khổ nhiệm vụ chia sẻ chuyến bay Transporter-18.
Mục tiêu của vụ phóng là kiểm chứng liệu các con chip này có thể tồn tại và vận hành trong môi trường không gian hay không, đồng thời đưa chương trình Project Suncatcher của Google đi trước các đối thủ như SpaceX của Elon Musk và Blue Origin của Jeff Bezos trong cuộc đua đưa hạ tầng tính toán AI lên quỹ đạo.
Thử thách kỹ thuật và cuộc đua giữa các ông lớn công nghệ
Một chuyến bay lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp kéo dài khoảng 10 phút, trong đó các linh kiện riêng lẻ có thể phải chịu lực tương đương từ 50 đến 100 lần gia tốc trọng trường, nên thử nghiệm của Google sẽ cung cấp dữ liệu về khả năng hoạt động của TPU trên quỹ đạo, mức độ chịu đựng rung chấn và gia tốc khi phóng, cũng như tác động của bức xạ và biến động nhiệt độ trong không gian.
Trước đó, công ty đã mô phỏng quá trình phóng bằng cách rung một vệ tinh theo cả ba trục, đồng thời đưa các TPU thử nghiệm qua một chùm proton và ghi nhận chúng vẫn hoạt động bình thường sau đó.
Project Suncatcher, chương trình nghiên cứu được Google công bố vào tháng 11/2025, hướng tới mục tiêu cuối cùng là triển khai các trung tâm dữ liệu AI sử dụng năng lượng Mặt Trời trên quỹ đạo, dựa trên lợi thế rằng vệ tinh ở quỹ đạo thấp có thể tiếp nhận ánh sáng Mặt Trời gần như liên tục và tạo ra lượng điện mặt trời cao gấp tới tám lần so với các tấm pin đặt trên mặt đất.
Tuy nhiên, theo Travis Beals, Giám đốc cấp cao phụ trách chương trình, các con chip hiện chỉ có thể hoạt động khoảng 15 phút trước khi phải tắt để làm mát, khiến Google phải thử nghiệm song song một hệ thống làm mát trên quỹ đạo sử dụng ống dẫn nhiệt và bộ tản nhiệt. Công ty dự kiến sẽ đưa thêm hai vệ tinh lên quỹ đạo vào năm 2027.
Cuộc đua đưa hạ tầng AI lên không gian đang thu hút nhiều tên tuổi lớn khác. Elon Musk từng công bố vào tháng 2 kế hoạch sáp nhập SpaceX và xAI trong thương vụ được định giá 1.250 tỷ USD, cho rằng đặt AI trong không gian là cách duy nhất để mở rộng quy mô, và SpaceX sau đó đã đề nghị Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ phê duyệt kế hoạch phóng tối đa 1 triệu vệ tinh trung tâm dữ liệu phục vụ huấn luyện các mô hình xAI.
Blue Origin của Jeff Bezos cũng đã đề nghị cơ quan này cho phép triển khai gần 52.000 vệ tinh sử dụng năng lượng Mặt Trời phục vụ điện toán AI, trong khi cựu Giám đốc điều hành Google Eric Schmidt tham gia lĩnh vực này thông qua việc mua lại công ty phóng tàu vũ trụ Relativity Space.
Động lực chung phía sau các dự án là nhu cầu điện năng của AI đang tăng nhanh hơn khả năng cung cấp hiện tại, khi Schmidt từng cảnh báo trước một ủy ban của Hạ viện Mỹ rằng đến năm 2027, các trung tâm dữ liệu có thể cần thêm 29 gigawatt điện so với mức tiêu thụ hiện nay, còn theo phân tích riêng của Google, đến giữa thập niên 2030, chi phí vận hành một trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có thể trở nên tương đối tương đương với chi phí vận hành trên Trái Đất.
