TRM Labs phân tích 52,7 triệu USD trên 198,9 triệu giao dịch x402, phát hiện chỉ 0,6-7,5% giá trị thương mại thực sự đến từ tác nhân AI.
Giao thức x402 do Coinbase ra mắt năm 2025, cho phép tích hợp thanh toán trực tiếp vào các yêu cầu web, đang được xem là một trong những hạ tầng then chốt cho làn sóng thương mại do tác nhân AI tự chủ thực hiện. Tuy nhiên, một báo cáo mới công bố hôm thứ Tư của công ty phân tích dữ liệu blockchain TRM Labs đã đặt dấu hỏi lớn về quy mô thực sự của hoạt động này.
Sau khi rà soát 52,7 triệu USD trên gần 199 triệu lượt thanh toán được xử lý bởi các đơn vị hỗ trợ thanh toán trên ba mạng lưới Base, Solana và Polygon kể từ tháng 5/2025, TRM ước tính rằng chỉ khoảng 0,6% đến 7,5% giá trị hoạt động thương mại còn lại, sau khi loại trừ các khoản tự thanh toán và luồng giao dịch bất thường, mang dấu hiệu thực sự xuất phát từ tác nhân AI.
Khoảng cách giữa kỳ vọng thị trường và dữ liệu thực tế
Theo TRM, phần lớn khối lượng giao dịch trên x402 nhiều khả năng đến từ các đoạn mã tự động đơn thuần, các tác vụ được lập lịch, hoạt động kiểm thử tải hoặc giao dịch tự thực hiện giữa các bên liên quan, thay vì từ những tác nhân AI có khả năng tương tác linh hoạt với nhiều dịch vụ khác nhau.
Nhóm nghiên cứu đã loại bỏ các khoản tự thanh toán, các luồng giao dịch tập trung vào chỉ một hoặc hai bên thanh toán, cùng những bên bán có dưới 10 người mua, từ đó thu hẹp còn 25,62 triệu USD được xem là hoạt động thương mại thực sự. Trong toàn bộ giai đoạn phân tích, USDC chiếm tới 99,6% tổng giá trị thanh toán, tương đương 52,47 triệu USD, cho thấy stablecoin vẫn là phương tiện thanh toán chủ đạo trong hệ sinh thái này.
Diễn biến khối lượng giao dịch cũng biến động mạnh theo thời gian, từ các hoạt động liên quan đến token meme cuối năm 2025, chuyển sang tập trung vào một hợp đồng thanh toán duy nhất đầu năm 2026, trước khi các khoản thanh toán cho dịch vụ AI quay trở lại thông qua một bộ định tuyến thanh toán dành riêng cho tác nhân vào giữa năm.
Dù dữ liệu cho thấy quy mô thực tế còn khiêm tốn, các tập đoàn công nghệ và tài chính lớn vẫn tiếp tục đổ vốn vào hạ tầng thanh toán cho tác nhân AI. Binance đã tích hợp lớp thanh toán x402 vào nền tảng Agent OS ra mắt tháng 8, trong khi Coinbase dành chương trình tăng tốc trị giá 1 triệu USD cho các startup về tác nhân và thanh toán trên Base. Amazon cũng công bố AgentCore Payments hợp tác cùng Coinbase và Stripe hồi tháng 5, cho phép tác nhân AI thanh toán dịch vụ trực tuyến bằng stablecoin.
Tuy nhiên, TRM Labs cảnh báo rằng hệ thống đăng ký tác nhân trên blockchain hiện vẫn mang tính tự nguyện và chưa được sử dụng rộng rãi, đồng thời kêu gọi xây dựng cơ chế đăng ký chính xác hơn, thông tin uy tín đối tác giao dịch và hệ thống giám sát phù hợp với khối lượng lớn các khoản thanh toán giá trị nhỏ, điều mà nhóm tác giả gọi là nhu cầu cấp thiết về một cơ chế “tuân thủ dành cho tác nhân”.
