Liên Hợp Quốc cảnh báo các nhóm tội phạm lừa đảo Đông Nam Á đã hợp nhất thành nền kinh tế thống nhất, gây thiệt hại tới 114,1 tỷ USD năm 2025.
Ngành công nghiệp lừa đảo tại Đông Nam Á đã phát triển thành một nền kinh tế tội phạm liên kết chặt chẽ, với mức thiệt hại hiện tương đương với quy mô kinh tế của cả một số quốc gia, theo báo cáo do Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) công bố hôm thứ Ba.
UNODC mô tả đây là một quá trình tái cấu trúc mang tính căn bản của thế giới ngầm trong khu vực, khi các tổ chức tội phạm có nguồn gốc địa phương, trước đây chỉ hoạt động trong một địa bàn và chuyên về một loại hình phạm tội, đã hợp nhất thành một mạng lưới xuyên quốc gia, trong đó các nhóm cung cấp dịch vụ cho nhau, bao gồm rửa tiền, lừa đảo, mua bán người và thu thập dữ liệu, trên cùng một hạ tầng dùng chung.
Delphine Schantz, Đại diện khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương của UNODC, ví mô hình này với hình thức nhượng quyền doanh nghiệp, khi các bộ phận chuyên trách đều được kết nối vào cùng một mạng lưới cung cấp dịch vụ.
Tổng thiệt hại do các hành vi lừa đảo tại Đông Á, Đông Nam Á, Australia và New Zealand trong riêng năm 2025 được ước tính từ 88,3 tỷ USD đến 114,1 tỷ USD, con số mà UNODC lưu ý đã vượt tổng sản phẩm quốc nội của một số quốc gia trong khu vực.
Phần lớn dòng tiền này được luân chuyển thông qua tài sản mã hóa, khi các khu phức hợp lừa đảo vận hành hoạt động lừa đảo đầu tư và tình cảm, thường gọi là mổ lợn, với số tiền thu được được rửa trên chuỗi.
UNODC cảnh báo lực lượng cảnh sát trong khu vực vẫn thiếu kỹ năng để lần theo dòng tiền trong bối cảnh tài sản mã hóa mới, trong khi Schantz cho rằng việc thu giữ tiền thu lợi bất chính hiện là biện pháp thiết yếu vì chỉ làm gián đoạn hoạt động là không đủ hiệu quả.
Lao động cưỡng bức và công nghệ mới định hình mô hình tội phạm
Thay vì buôn lậu hàng hóa vật chất, các nhóm tội phạm ngày càng chuyển sang cung cấp hoạt động lừa đảo có sự hỗ trợ của công nghệ mạng, hạ tầng phục vụ tội phạm và dịch vụ thanh toán tài chính trên nền tảng, để lại rất ít dấu vết và khó xác định chủ thể thực hiện.
Nguồn nhân lực duy trì hệ thống này là lao động cưỡng bức trên quy mô toàn cầu, với công dân từ ít nhất 80 quốc gia được phát hiện trong các khu phức hợp lừa đảo, trong khi các mạng lưới hiện đang mở rộng tuyển dụng nhắm tới những người có kỹ năng ngôn ngữ châu Âu và Bắc Mỹ.
Báo cáo cũng cảnh báo về trí tuệ nhân tạo tạo sinh, nội dung giả mạo sâu và hoạt động lừa đảo gần như tự động hóa hoàn toàn, cùng quảng cáo độc hại, hành vi chiếm dụng mạng quảng cáo hợp pháp để phát tán phần mềm độc hại, loại hình đã tăng 42% so với cùng kỳ trong năm 2025.
Hoạt động tội phạm cũng được tách rời khỏi hạ tầng viễn thông địa phương nhờ các dịch vụ Internet vệ tinh như Starlink, cho phép các nhóm vận hành tại những địa điểm xa xôi.
Ngoài lừa đảo, báo cáo xác định biển Sulu và biển Celebes, khu vực tam giác hàng hải giữa Indonesia, Malaysia và Philippines, đang nổi lên như một hành lang buôn lậu mới, đồng thời cảnh báo các tổ chức tội phạm đang trò chơi hóa hoạt động cờ bạc trực tuyến để thu hút người dùng trẻ tuổi.
Giám đốc điều hành UNODC Monica Juma cho biết các mạng lưới này linh hoạt, bền bỉ và có khả năng thích ứng, có thể di chuyển qua biên giới và khôi phục hoạt động sau các chiến dịch trấn áp, khiến hợp tác quốc tế trở thành yếu tố thiết yếu để triệt phá.
Tuần trước, các công tố viên Mỹ đã thu giữ hơn 25 triệu USD tài sản mã hóa liên quan đến các vụ lừa đảo đầu tư và tình cảm thực hiện qua khu vực, trong khi Interpol xác định các mạng lưới khu phức hợp lừa đảo là mối đe dọa toàn cầu và Tổ chức Ân xá Quốc tế ghi nhận một cuộc khủng hoảng nhân đạo khi người lao động tháo chạy khỏi các khu phức hợp tại Campuchia, quốc gia nơi Chen Zhi, người bị cáo buộc là lãnh đạo Prince Group, đã bị bắt để chờ dẫn độ sang Trung Quốc.
