Brad Smith thừa nhận AI đang tạo ra “cơn bão hoàn hảo” với sinh viên tốt nghiệp, trong khi Microsoft cắt giảm nhân sự và đổ 80 tỷ USD vào hạ tầng AI năm 2026.
Khi tiếng la ó vang lên tại các lễ tốt nghiệp trên khắp nước Mỹ mỗi khi có ai nhắc đến AI, từ cựu CEO Google Eric Schmidt tại Đại học Arizona đến các diễn giả tại Đại học Central Florida, Phó chủ tịch kiêm Chủ tịch Microsoft Brad Smith đã ngồi xuống và viết. Kết quả là một bài tiểu luận 3.000 từ thừa nhận nỗi lo của giới trẻ, nhưng vẫn kêu gọi họ tiến về phía trước cùng công nghệ.
Vấn đề nằm ở chỗ: bài viết đó được công bố ngay trong tuần. Giám đốc tài chính Microsoft, Amy Hood, xác nhận với các nhà đầu tư rằng tổng số nhân sự của công ty đã giảm so với cùng kỳ năm trước và bà “dự kiến xu hướng này sẽ tiếp diễn.”
Lời kêu gọi thích ứng từ chính tâm bão
Smith không né tránh thực tế. Ông thừa nhận thẳng thắn rằng sinh viên tốt nghiệp đang đối mặt với việc AI tự động hóa các vị trí khởi điểm và áp lực cắt giảm nhân sự để tài trợ cho đầu tư hạ tầng AI khổng lồ, gọi đây là một “cơn bão hoàn hảo”.
Đây không phải nhận định từ xa: CEO phụ trách AI của Microsoft, Mustafa Suleyman, hồi tháng 2 tuyên bố phần lớn các nhiệm vụ chuyên môn văn phòng của luật sư, kế toán hay nhà tiếp thị có thể được tự động hóa hoàn toàn trong vòng hai năm. Microsoft dự kiến rót khoảng 80 tỷ USD vào hạ tầng AI trong năm 2026.
Một nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ước tính tăng trưởng việc làm lập trình đã giảm khoảng 50% kể từ khi ChatGPT ra mắt tháng 11/2022, tương đương khoảng 500.000 vị trí phát triển phần mềm chưa bao giờ hình thành.
Bài tiểu luận mở đầu bằng câu chuyện họa sĩ Pháp Paul Delaroche tuyên bố “hội họa đã chết” khi lần đầu nhìn thấy nhiếp ảnh, để rồi chính nhiếp ảnh lại thúc đẩy hội họa tiến tới trường phái Ấn tượng và Lập thể. Luận điểm xuyên suốt của Smith là công nghệ gây xáo trộn, nhưng con người thích ứng và tạo ra điều mới.
Lời khuyên thực tiễn ông đưa ra là hãy ngừng nhìn nhận công việc qua lăng kính chức danh, mà thay vào đó phân tách nó thành “tập hợp các nhiệm vụ”, phân loại xem đâu là việc AI có thể làm thay, đâu là việc cần phối hợp người-máy, và đâu là lãnh địa chỉ con người có thể đảm nhận. Ông liệt kê năm kỹ năng bền vững mà AI không thể thay thế: sự tò mò, sáng tạo, lòng trắc ẩn, năng lực giao tiếp và lòng can đảm.
Song, bài tiểu luận cũng để lộ một khoảng trống đáng kể. Smith thừa nhận rằng “những chuyển đổi về công nghệ, kinh tế và xã hội trong ba thập kỷ qua đã bỏ lại quá nhiều người phía sau” và xã hội sẽ cần “thử các cách tiếp cận khác nhau, được xây dựng trên cơ sở chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn” để tránh một cuộc khủng hoảng việc làm và bất bình đẳng toàn diện. Ông không đề cập đến bất kỳ giải pháp cụ thể nào.
Đó chính là điểm mà tiếng la ó tại các lễ tốt nghiệp phản ánh rõ nhất: thế hệ trẻ không thiếu sự cởi mở với công nghệ, nhưng họ đang chờ đợi những câu trả lời thực chất hơn từ những người đang định hình nó.
