Khát vọng giao tiếp với sự sống ngoài hành tinh chưa bao giờ thôi thôi thúc nhân loại. Trong nỗ lực mới nhất, giới khoa học đề xuất sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như một “hồ sơ lịch sử tương tác”, mở ra cánh cửa giao tiếp hai chiều với các nền văn minh ngoài Trái Đất.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang cách mạng hóa các ngành công nghiệp trên toàn thế giới, từ chăm sóc sức khỏe đến tài chính, và ảnh hưởng của nó đang mở rộng ra ngoài hành tinh của chúng ta. Chúng ta đã thấy AI trong các vệ tinh, và Watson của IBM đã tham gia vào Trạm Vũ trụ Quốc tế. NASA cũng đang làm việc để tích hợp công nghệ AI vào các tàu vũ trụ trong tương lai.
Các nhà khoa học đi đầu trong việc tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh, bao gồm Franck Marchis từ Viện SETI và kỹ sư nghiên cứu chính của NASA Ignacio Lopez-Francos, đã đề xuất một ý tưởng sáng tạo: gửi AI để giao tiếp với người ngoài hành tinh. Trong một bài báo gần đây trên Scientific American, họ đã khám phá những lợi ích và rủi ro tiềm ẩn của nhiệm vụ này.
Cập nhật thông điệp gửi người ngoài hành tinh
Năm 1977, tàu vũ trụ Voyager 1 được phóng đi với một đĩa vàng. Đĩa đồng mạ vàng 12 inch này chứa dữ liệu về Trái Đất, bao gồm hình ảnh, âm nhạc và các văn bản mô tả sự đa dạng của hành tinh chúng ta. Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã gửi kèm một thông điệp trên đĩa, bày tỏ hy vọng rằng nhân loại sẽ tồn tại để kết nối với các nền văn minh khác.
Voyager 1, hiện là vật thể nhân tạo xa nhất từ Trái Đất, vẫn chưa nhận được phản hồi nào. Tính đến năm 2023, nó cách chúng ta khoảng 15 tỷ dặm, làm nổi bật sự rộng lớn của không gian và những thách thức trong việc giao tiếp với sự sống ngoài hành tinh.
Với sự tiến bộ của công nghệ, Marchis và Lopez-Francos lập luận rằng đã đến lúc cập nhật phương pháp của chúng ta. Thay vì gửi những đoạn thông tin tĩnh về loài người, một hệ thống AI có thể cho phép người ngoài hành tinh tương tác và tìm hiểu về chúng ta trực tiếp. Phương pháp này sẽ giúp các nền văn minh ngoài hành tinh giao tiếp gián tiếp với chúng ta, vượt qua khoảng cách và sự chậm trễ về thời gian trong giao tiếp.
Những rủi ro tiềm ẩn và thách thức kỹ thuật
Gửi AI vào không gian không phải là không có rủi ro. Người ngoài hành tinh thù địch có thể sử dụng kiến thức đó chống lại chúng ta. Ngoài ra, việc tạo ra một hệ thống AI có thể hoạt động độc lập mà không cần internet đặt ra những thách thức kỹ thuật lớn.
Chúng ta có thể theo mô hình Voyager 1 bằng cách gửi công nghệ AI trên một ổ đĩa. Tuy nhiên, với hành trình gần 50 năm của Voyager 1 để đạt đến 15 tỷ dặm, phương pháp này sẽ mất hàng thế kỷ để đến được người láng giềng gần nhất của chúng ta trong thiên hà, Alpha Centauri. Thay vào đó, việc truyền dữ liệu cần thiết để triển khai một hệ thống AI đặt ra một loạt các thách thức khác. Công nghệ giao tiếp liên sao hiện tại bị giới hạn, làm cho việc gửi các tập dữ liệu lớn trở nên khó khăn.
Để vượt qua những thách thức này, các nhà khoa học đề xuất các kỹ thuật thu nhỏ dữ liệu có thể giảm đáng kể thời gian truyền. Ví dụ, trong khi việc truyền một mô hình như Llama-3-70B của Meta với tốc độ hiện tại sẽ mất hàng thế kỷ, các kỹ thuật tối ưu hóa có thể giảm thời gian này xuống khoảng 20 năm.
Mặc dù khái niệm gửi AI để giao tiếp với sự sống ngoài hành tinh vẫn còn mang tính giả thuyết, nhưng nó mở ra những khả năng thú vị. Việc chọn mô hình AI phù hợp là rất quan trọng, vì nó sẽ đại diện cho loài người và kiến thức của chúng ta đối với bất kỳ sinh vật thông minh nào mà chúng ta có thể gặp phải. Sáng kiến này không chỉ nâng cao nỗ lực khám phá không gian của chúng ta mà còn đẩy xa giới hạn của những gì AI có thể đạt được.
