Lãnh đạo hai PayPal và Google Cloud khẳng định hệ thống thanh toán truyền thống không thể phục vụ tác nhân AI, trong khi thị trường thương mại tác nhân được dự báo đạt 3.000–5.000 tỷ USD vào năm 2030.
Tại hội nghị Consensus ở Miami, lãnh đạo cấp cao của PayPal và Google Cloud đã cùng đưa ra một luận điểm: cơ sở hạ tầng thanh toán dựa trên tài sản mã hóa không phải là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết để thương mại tác nhân AI có thể vận hành ở quy mô lớn.
Lập luận này xuất phát từ một giới hạn kỹ thuật và pháp lý đơn giản nhưng có tính nền tảng: các tác nhân AI không thể mở tài khoản ngân hàng, không thể đăng nhập, không thể chờ phê duyệt từ con người.
“Một tác nhân AI không thể mở tài khoản ngân hàng. Không chỉ là khó; điều đó là bất khả thi, do cả thách thức công nghệ lẫn quy định pháp lý,” Rich Widmann, Giám đốc chiến lược Web3 toàn cầu của Google Cloud, phát biểu.
Ông mô tả tài sản mã hóa là giao diện thanh toán có khả năng đọc máy vượt trội, không yêu cầu xác thực danh tính, không cần trung gian phê duyệt, và có thể thanh toán theo thời gian thực cho mọi loại dịch vụ số từ API đến năng lực tính toán.
Cuộc đua tiêu chuẩn và khoảng trống hạ tầng
Phát biểu của Google Cloud và PayPal diễn ra đúng lúc làn sóng xây dựng tiêu chuẩn đang tăng tốc. Giao thức x402 do Coinbase hậu thuẫn, Universal Commerce Protocol của Google, Amazon Bedrock AgentCore Payments kết hợp với Coinbase và Stripe, tất cả đều hướng đến cùng một mục tiêu: cho phép tác nhân AI thanh toán tự động, liên tục, xuyên biên giới mà không cần vòng phê duyệt từ người dùng.
Block đang tiến xa hơn khi tích hợp Bitcoin như một tùy chọn thanh toán mặc định trên nền tảng Square, nhắm vào hàng triệu doanh nghiệp Mỹ.
May Zabaneh, Phó Chủ tịch bộ phận tài sản mã hóa của PayPal, dẫn kết quả khảo sát nội bộ cho thấy khoảng trống lớn ở phía cung: dù lưu lượng truy cập từ tác nhân AI đã trở nên phổ biến, chỉ 20% người bán thực sự tối ưu hóa dữ liệu trang web để máy móc có thể xử lý.
Các doanh nghiệp có danh mục sản phẩm thân thiện với máy sẽ được AI khuyến nghị và thu hút dòng giao dịch chất lượng cao hơn, trong khi phần lớn thị trường vẫn đang thiết kế website cho con người, không phải cho tác nhân.
Tuy nhiên, cả Zabaneh lẫn Widmann đều không né tránh các rủi ro cấu trúc. Zabaneh đặt câu hỏi chưa có lời giải về trách nhiệm pháp lý khi một tác nhân AI thực hiện quyết định mua hàng sai. Widmann nhấn mạnh cơ chế lưu ký đa bên đang trở thành yêu cầu thiết yếu trong thiết kế hệ thống.
Các chuyên gia bảo mật cũng cảnh báo rằng việc để AI trực tiếp xử lý giao dịch tài chính có thể làm phức tạp thêm việc phát hiện gian lận và xử lý sự cố, đúng vào thời điểm Google và liên minh FIDO Alliance của Mastercard vẫn đang xây dựng các quy tắc quản trị cho thanh toán AI.
Thị trường thương mại tác nhân được dự báo đạt từ 3.000 tỷ đến 5.000 tỷ USD vào năm 2030, con số đủ lớn để giải thích tại sao các tập đoàn từ thanh toán đến đám mây đang đổ nguồn lực vào cuộc đua này. Nhưng khoảng cách giữa tầm nhìn và hạ tầng sẵn sàng vẫn còn rộng, và việc ai sẽ đặt ra tiêu chuẩn cuối cùng cho lớp thanh toán AI toàn cầu vẫn là câu hỏi chưa có đáp án.
