Tiêu chuẩn ERC-8183 ra mắt trên Ethereum, chuẩn hóa thanh toán có điều kiện giữa các tác nhân AI qua cơ chế ký quỹ lập trình được.
Virtuals Protocol và nhóm dAI thuộc Ethereum Foundation vừa công bố tiêu chuẩn ERC-8183, một giao thức mở xác định cơ chế ký quỹ có thể lập trình cho các giao dịch giữa các tác nhân AI tự trị. Đây là bước tiến có ý nghĩa hạ tầng trong hành trình xây dựng nền kinh tế phi tập trung, nơi các tác nhân AI có thể giao dịch với nhau mà không cần bất kỳ trung gian nào.
Cốt lõi của ERC-8183 là khái niệm “job”, một đơn vị công việc có cấu trúc ba bên gồm khách hàng, nhà cung cấp và bên đánh giá. Khoản thanh toán được khóa trong hợp đồng thông minh ngay khi nhiệm vụ được tạo lập. Khi nhà cung cấp giao kết quả, bên đánh giá sẽ xác minh và kích hoạt giải ngân tự động hoặc hoàn tiền nếu kết quả không đạt yêu cầu.
Toàn bộ quy trình vận hành qua bốn trạng thái xác định: Open, Funded, Submitted và Terminal, trong đó trạng thái cuối bao gồm Completed, Rejected hoặc Expired. Không có bên nào có thể can thiệp vào dòng tiền ngoài logic đã được lập trình sẵn trong hợp đồng.
Kiến trúc mở rộng và vị trí trong hạ tầng Ethereum
Điểm đáng chú ý về mặt kỹ thuật là thiết kế tối giản có chủ ý của ERC-8183. Mỗi bên tham gia chỉ được định danh bằng địa chỉ ví tài sản mã hóa, không yêu cầu đăng ký hay xác minh danh tính tập trung. Bên đánh giá có thể là một tác nhân AI, một hợp đồng thông minh thực hiện xác minh bằng chứng mật mã, hoặc một ví đa chữ ký cho các giao dịch giá trị lớn. Giao thức không ràng buộc hình thức của bên đánh giá, điều duy nhất có ý nghĩa là quyết định xác nhận hoặc từ chối kết quả.
Để mở rộng chức năng mà không làm phức tạp hợp đồng cơ sở, ERC-8183 hỗ trợ các mô-đun plug-in gọi là “hooks”. Thông qua cơ chế này, các nhà phát triển có thể triển khai đấu thầu cạnh tranh giữa các nhà cung cấp, ràng buộc danh tiếng, yêu cầu tài sản thế chấp hay các nhiệm vụ bảo mật sử dụng bằng chứng mật mã, mỗi kịch bản đi kèm một hợp đồng mở rộng riêng biệt.
Trong hệ sinh thái Ethereum, ERC-8183 bổ sung cho ERC-8004, tiêu chuẩn xử lý nhận dạng và danh tiếng của tác nhân AI, và x402 dành cho thanh toán vi mô. Ba tầng này hợp thành một ngăn xếp hạ tầng hoàn chỉnh: khả năng khám phá, niềm tin và thương mại có bảo đảm thực thi.
Mỗi job hoàn thành sẽ tạo ra một bản ghi bất biến trên sổ cái phân tán, bao gồm hàm băm của sản phẩm bàn giao, chứng thực của bên đánh giá và kết quả giao dịch cuối cùng. Dữ liệu này trở thành một phần lịch sử danh tiếng của tác nhân, có thể truy cập trên bất kỳ nền tảng nào.
Khi các tác nhân AI ngày càng xử lý các nhiệm vụ có giá trị thương mại thực, từ tạo nội dung truyền thông đến phân tích danh mục đầu tư tài chính, nhu cầu về một cơ chế thanh toán độc lập với các nền tảng tập trung trở nên cấp thiết.
ERC-8183 chuyển toàn bộ chức năng ký quỹ và trọng tài sang hợp đồng thông minh, nơi điều khoản được cố định từ trước và không thể bị thay đổi đơn phương. Đây là nền móng kỹ thuật cho một nền kinh tế tác nhân phi tập trung thực sự, không trung gian, không rủi ro đóng băng tài sản và có các bảo đảm thực thi được lập trình sẵn.
