Trong bối cảnh phát triển không ngừng của công nghệ blockchain, các giải pháp cầu nối blockchain đang trở thành chủ đề được nhiều chuyên gia quan tâm. Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu cho rằng, mặc dù cầu nối đã đóng góp quan trọng vào việc kết nối các hệ sinh thái blockchain, nhưng chúng lại mang theo những hạn chế và rủi ro tiềm ẩn. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết lý do tại sao các giải pháp cầu nối hiện tại không phải là lựa chọn bền vững cho tương lai của blockchain.
Mục đích sử dụng cầu nối blockchain
Với sự ra đời liên tục của các blockchain mới, nhu cầu kết nối giữa các hệ sinh thái blockchain riêng biệt ngày càng tăng. Cầu nối blockchain được sử dụng để cho phép người dùng chuyển tài sản, tương tác với các giao thức mới, hoặc tận dụng các cơ hội đầu tư độc đáo mà các blockchain mới mang lại. Tuy nhiên, việc di chuyển tài sản và thông tin giữa các chuỗi này không hề đơn giản, và cầu nối, mặc dù được coi là giải pháp cần thiết, lại mang đến nhiều vấn đề phức tạp.
Kiến trúc và những hạn chế cốt lõi
1. Mô hình Execution Node: Trong hệ thống này, người dùng phải tin tưởng vào một nhóm nhỏ các thực thể để thực thi quá trình chuyển tài sản. Điều này mâu thuẫn với triết lý phi tập trung hóa của blockchain. Khi tài sản trên cầu nối vượt quá giá trị thật của các token được stake vào mạng lưới, khả năng bị tấn công sẽ tăng lên, gây ra rủi ro mất mát tài sản và đặt ra câu hỏi về tính an toàn và minh bạch của hệ thống.
2. Mô hình Light Client: Loại cầu nối này đòi hỏi mỗi blockchain phải duy trì một hợp đồng chuyển tiếp riêng biệt, từ đó tạo ra sự phức tạp trong việc duy trì và cập nhật hệ thống. Quá trình xác thực cũng thường tiêu tốn nhiều gas, gây ra chi phí lớn cho người dùng, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất và tính hấp dẫn của việc sử dụng cầu nối.
3. Mô hình Thanh Khoản: Được mô phỏng theo mô hình AMM (Automated Market Maker), cầu nối loại thanh khoản cho phép giao dịch giữa hai blockchain. Tuy nhiên, khi tài sản không có đủ thanh khoản trên chuỗi đích, giao dịch có thể bị tắc nghẽn hoặc không thể thực hiện, làm gia tăng rủi ro phân mảnh thanh khoản và hạn chế tính năng của cầu nối.
Vấn đề cốt lõi: cầu nối không thể tạo ra sự liền mạch
Số lượng blockchain ngày càng tăng không đồng nghĩa với việc khả năng tương tác giữa chúng cũng phát triển tương ứng. Hầu hết các cầu nối hiện tại chỉ hỗ trợ một số lượng chuỗi hạn chế, dẫn đến sự thiếu linh hoạt và tình trạng phân mảnh thanh khoản. Tài sản được bắc cầu thường chỉ là các biểu diễn của tài sản gốc, điều này tạo ra rủi ro lớn về giá trị khi giá của các token được bắc cầu không ổn định như tài sản gốc. Điều này làm giảm đáng kể tính an toàn và đáng tin cậy của cầu nối blockchain.
Chi phí cao và sự phức tạp trong quá trình chuyển giao
Việc sử dụng cầu nối thường tốn kém và phức tạp hơn so với các phương thức truyền thống như sàn giao dịch tập trung (CEX). Điều này làm tăng chi phí cho người dùng và tạo ra sự khó khăn trong việc quản lý các giao dịch, đặc biệt khi các chuỗi liên quan sử dụng các cơ chế bảo mật khác nhau.
Ví dụ, chi phí để rút tiền từ Ethereum sang Optimism thông qua cầu nối chính thức có thể lên đến 300–400 USD, trong khi sử dụng Hop Exchange có thể giảm chi phí xuống còn 70–80 USD. Tuy nhiên, việc chuyển qua CEX rồi sang Optimism, mặc dù chỉ tốn 10–12 USD, lại yêu cầu nhiều bước phức tạp hơn, làm tăng rủi ro và sự bất tiện cho người dùng.
Tương lai của cầu nối blockchain, liệu có phải giải pháp thay thế?
Trong tương lai, các chuyên gia tin rằng sẽ không thể tiếp tục dựa vào các giải pháp cầu nối hiện tại. Các biện pháp bảo mật bổ sung như EigenLayer cho Ethereum hay Cambrian cho Solana cần được phát triển để đối phó với những mối đe dọa từ tin tặc để tránh các vụ việc xảy ra vừa qua với Ronin, Harmony,…. Đồng thời, việc tiêu chuẩn hóa bảo mật, tương tự như HTTPS trên web, có thể là một giải pháp hợp lý để tạo ra môi trường an toàn hơn cho người dùng.
Mục tiêu cuối cùng nên là xây dựng một giao thức chuỗi chéo, đa chuỗi, cho phép chuyển giao tài sản liền mạch giữa các blockchain mà không cần đến các bên trung gian. Điều này sẽ giảm thiểu rủi ro và tạo ra một hệ sinh thái blockchain thống nhất và mạnh mẽ hơn. Vì thế mà hiện nay các giải pháp tiên phong như Near Protocol, Particle Network hay ZetaChain đang lên quá trình đưa “Chain Abstraction” vào hoạt động.
Kết luận
Mặc dù cầu nối blockchain hiện tại đang đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các hệ sinh thái blockchain, nhưng rõ ràng đây không phải là giải pháp bền vững trong dài hạn. Việc phát triển một giao thức chuỗi chéo liền mạch, an toàn và hiệu quả sẽ là bước tiến quan trọng giúp blockchain thực sự trở thành công nghệ của tương lai. Bài viết này phản ánh những quan điểm và phân tích từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu chuyên sâu, và không nhằm mục đích cung cấp lời khuyên đầu tư.
