Quốc hội Campuchia nhất trí thông qua luật trừng phạt lừa đảo mạng, áp mức án tù chung thân trong bối cảnh các tổ hợp gian lận tài sản mã hóa gây thiệt hại hàng chục tỷ USD mỗi năm.
Với 112/112 phiếu ủng hộ, Quốc hội Campuchia đã thông qua dự luật về tội phạm lừa đảo mạng, thiết lập một trong những khung hình phạt nghiêm khắc nhất Đông Nam Á đối với loại tội phạm này. Các “ông trùm” điều hành mạng lưới gian lận quy mô lớn có thể đối mặt từ 15 đến 30 năm tù, hoặc tù chung thân nếu hoạt động của họ dẫn đến tử vong.
Những kẻ cầm đầu cấp dưới chịu mức từ 5 đến 10 năm, tăng lên 20 năm kèm phạt tiền lớn trong các trường hợp có yếu tố bạo lực, buôn người hoặc lao động cưỡng bức. Dự luật hiện chờ Thượng viện xem xét trước khi được Quốc vương Norodom Sihamoni phê chuẩn.
Động thái lập pháp này diễn ra trong bối cảnh Campuchia đang chạy đua với thời hạn tự đặt ra vào tháng 4 để xóa bỏ toàn bộ các trung tâm lừa đảo, đồng thời chịu sức ép quốc tế gia tăng sau khi Interpol chính thức xác định các mạng lưới tổ hợp lừa đảo là mối đe dọa xuyên quốc gia toàn cầu. Trung tâm của vấn đề là mô hình “pig-butchering”, các chiêu thức lừa đảo đầu tư và tình cảm tinh vi, vận hành từ các khu tổ hợp sử dụng lao động cưỡng bức, chiếm đoạt hàng chục tỷ USD mỗi năm từ nạn nhân toàn cầu.
Tài sản mã hoá — huyết mạch tài chính của các mạng lưới gian lận
Tài sản mã hóa không chỉ là công cụ thanh toán trong các vụ lừa đảo mà còn là hạ tầng rửa tiền cốt lõi. Chúng cho phép luân chuyển xuyên biên giới tức thời và phân lớp giao dịch qua các mạng lưới OTC phi tập trung, khiến truy vết trở nên cực kỳ phức tạp. Huione Group, tập đoàn có trụ sở tại Campuchia, vừa có cựu chủ tịch bị cơ quan chức năng Trung Quốc bắt giữ trong tuần này, bị cáo buộc đã xử lý hơn 4 tỷ USD tài sản mã hóa bất hợp pháp trước khi Bộ Ngân khố Mỹ chỉ định là thực thể đáng lo ngại về rửa tiền.
Ở cấp độ thực thi toàn cầu, lực lượng liên ngành Mỹ đã phong tỏa hoặc thu giữ khoảng 580 triệu USD tài sản mã hóa liên quan đến lừa đảo tại Đông Nam Á. Riêng vụ tịch thu hơn 127.000 BTC liên quan đến mạng lưới của Chen Zhi, người bị bắt tại Campuchia và dẫn độ sang Trung Quốc, là một trong những vụ thu giữ lớn nhất lịch sử Bộ Tư pháp Mỹ. Cơ quan chức năng Mỹ cũng áp trừng phạt lên nhiều thực thể tại Campuchia và Myanmar liên quan đến các mạng lưới gây thiệt hại hơn 10 tỷ USD chỉ trong năm 2024.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nghi ngờ về hiệu quả thực chất. David Sehyeon Baek, chuyên gia tư vấn tội phạm mạng, nhận định với Decrypt rằng các mạng lưới lừa đảo “có tính di động rất cao” và có thể nhanh chóng chuyển nhân sự, hạ tầng và kênh rửa tiền sang quốc gia khác.
Bài kiểm tra thực sự, theo ông, là liệu Campuchia có đủ ý chí xử lý sự tiếp tay của quan chức, các chủ sở hữu tổ hợp có quan hệ chính trị và toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh đứng sau. Bên cạnh đó, Tổ chức Ân xá Quốc tế cảnh báo hàng nghìn nạn nhân buôn người vẫn đang mắc kẹt trong các tổ hợp mà không có hộ chiếu hay hỗ trợ y tế, đặt ra câu hỏi về chiều kích nhân đạo trong toàn bộ chiến dịch trấn áp này.
