Claude sàng lọc hơn 200.000 enzyme phiên mã ngược trong 21 giờ để tìm ra hệ ART, song chức năng và giá trị ứng dụng vẫn chưa rõ.
Anthropic hôm thứ Tư công bố mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Claude đã tự chủ phát hiện một bộ máy phân tử chưa từng được biết đến trong ADN của thể thực khuẩn, loại virus lây nhiễm vi khuẩn. Hệ thống này được đặt tên là ART, viết tắt của “array-associated reverse transcriptases”, tức các enzyme phiên mã ngược liên kết với mảng ADN.
Đáng chú ý, chính Giám đốc điều hành Dario Amodei thừa nhận chức năng chính xác, giá trị ứng dụng công nghệ sinh học và mức độ quan trọng của phát hiện này hiện vẫn chưa rõ.
Quy trình khám phá quan trọng không kém kết quả
ART xuất hiện cạnh một đoạn ADN lặp lại có đặc điểm tương tự mảng CRISPR, nền tảng của công nghệ chỉnh sửa gene đã tạo ra một ngành y sinh trị giá hàng tỷ USD từ một cơ chế phòng vệ của vi khuẩn. Enzyme phiên mã ngược có khả năng sao chép ARN thành ADN và được một số virus, vi khuẩn sử dụng trong các cơ chế tự bảo vệ.
Theo Anthropic, Claude đã phân tích hơn 200.000 enzyme thuộc nhóm này, thu hẹp còn 3.500 ứng viên có đặc điểm bất thường, rồi chọn ra 20 ứng viên đáng nghiên cứu sâu hơn. Toàn bộ quá trình kéo dài 21 giờ, huy động khoảng 950 tác nhân AI (AI agent) chạy song song và tiêu thụ khoảng 210 triệu token.
Giới khoa học đánh giá thận trọng nhưng không phủ nhận giá trị. Feng Zhang, nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và Broad Institute, một trong những người tiên phong của CRISPR, nhận xét sau khi xem bản tiền công bố (preprint) rằng kết quả “thực sự đáng chú ý” và là ví dụ cho thấy tác nhân AI có thể đóng góp vào khám phá sinh học.
Tác giả Owen Lewis trên nền tảng Substack lưu ý rằng quy trình tạo ra phát hiện có thể còn quan trọng hơn bản thân phát hiện. Ông nhấn mạnh Claude không trực tiếp làm thí nghiệm: các nhà khoa học con người đã xem xét giả thuyết, chọn ứng viên triển vọng và thực hiện toàn bộ phần thực nghiệm trong phòng thí nghiệm.
Thị trường phản ứng nhanh hơn giới nghiên cứu. Cổ phiếu một số doanh nghiệp chỉnh sửa gene, gồm CRISPR Therapeutics, Intellia Therapeutics và Beam Therapeutics, giảm sau khi thông tin được công bố. Diễn biến này diễn ra dù chưa có bằng chứng cho thấy ART có thể cạnh tranh hay thay thế các công nghệ hiện hữu, và nếu ART cuối cùng chứng minh được giá trị ứng dụng thì vẫn cần nhiều năm trước khi có thể sử dụng trên bệnh nhân. Anthropic không tuyên bố ngược lại.
Đây cũng không phải lần đầu kết quả của Anthropic cần được đọc kèm các điều kiện giới hạn. Hồi tháng 7, công ty cho biết Claude Mythos đã giải một bài toán mật mã hậu lượng tử mà con người loay hoay nhiều năm. Kết quả đó đứng vững qua kiểm chứng, nhưng chỉ sau hàng trăm giờ xác minh của con người, và liên quan đến một lược đồ chữ ký cùng một biến thể mật mã rút gọn số vòng chưa từng được triển khai thực tế.
Hiện những gì được xác nhận gồm một mẫu protein có đặc điểm khác thường và đánh giá tích cực từ một nhà khoa học độc lập, trong khi chưa có mốc thời gian nào để xác định ý nghĩa thực sự của phát hiện. Anthropic cho biết các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm đang được triển khai.
