Bộ Tư pháp Mỹ khởi động quy trình hoàn trả hơn 40 triệu USD tài sản tịch thu cho nạn nhân mô hình Ponzi OneCoin giai đoạn 2014–2019.
Hơn một thập kỷ sau khi mô hình Ponzi tài sản mã hóa OneCoin bắt đầu hoạt động, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đã chính thức khởi động quy trình bồi thường cho các nạn nhân. Hơn 40 triệu USD tài sản bị tịch thu từ những cá nhân đứng sau vụ việc hiện sẵn sàng để hoàn trả cho những người đã mua OneCoin trong giai đoạn 2014–2019 và ghi nhận khoản lỗ ròng.
Công tố viên Liên bang tại Manhattan, Jay Clayton, mô tả đây là “một bước quan trọng nhằm hoàn trả tài sản cho những người bị thiệt hại”, đồng thời thừa nhận rằng con số này chỉ là một phần nhỏ so với quy mô thiệt hại thực tế mà vụ lừa đảo gây ra.
OneCoin được thành lập tại Bulgaria năm 2014 bởi Ruja Ignatova và Karl Sebastian Greenwood, với tuyên bố táo bạo sẽ vượt qua Bitcoin để trở thành tài sản mã hóa lớn nhất thế giới. Thực tế, token này không có giá trị sử dụng thực tế và toàn bộ dự án vận hành theo mô hình Ponzi cổ điển.
DOJ ước tính trong giai đoạn từ 2014 đến cuối năm 2016, OneCoin đã chiếm đoạt hơn 4 tỷ USD từ khoảng 3,5 triệu nạn nhân, trong khi một số ước tính khác cho rằng tổng thiệt hại toàn cầu có thể lên tới 19 tỷ USD. Nhiều ngân hàng trung ương, bao gồm Latvia, Thụy Điển và Na Uy, đã phát cảnh báo về dự án này ngay trước khi nó sụp đổ.
Một kẻ bị kết án, một kẻ vẫn đang lẩn trốn
Số phận của hai nhà đồng sáng lập tạo nên sự tương phản rõ rệt. Greenwood bị bắt giữ sau cuộc đột kích của cảnh sát Bulgaria vào trụ sở OneCoin năm 2018 và nhận án 20 năm tù vào tháng 9/2023. Ignatova, người được truyền thông quốc tế đặt biệt danh “nữ hoàng tài sản mã hóa”, đã biến mất từ năm 2017 sau khi lên chuyến bay đến Athens và kể từ đó không để lại dấu vết. Bà hiện nằm trong danh sách “10 tội phạm bị truy nã gắt gao nhất” của FBI, với mức thưởng 5 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ và kết án.
Sự chênh lệch giữa 40 triệu USD có thể hoàn trả và hàng tỷ USD thiệt hại thực tế phản ánh một thực tế phổ biến trong các vụ gian lận tài chính quy mô lớn: tài sản bị phân tán, chuyển đổi hoặc tiêu tán trước khi cơ quan chức năng can thiệp được.
Tuyên bố của Clayton rằng DOJ sẽ “tiếp tục thu giữ tài sản phạm tội và ưu tiên hoàn trả cho các nạn nhân” cho thấy quy trình này chưa khép lại, đặc biệt khi Ignatova vẫn đang ở đâu đó với phần lớn tài sản của vụ lừa đảo mà cơ quan thực thi pháp luật chưa tìm được.
