Bitcoin, tiền điện tử đầu tiên đã mở đầu về công nghệ blockchain và khái niệm về một hệ sinh thái blockchain với thế giới.
1. Blockchain là gì?
Công nghệ Blockchain là một chuỗi mật mã của các giao dịch ngang hàng. Các giao dịch trong Blockchain được lưu trữ một cách an toàn, nhờ các điểm phi tập trung xác nhận và cam kết chúng.
Bitcoin, tiền điện tử đầu tiên đã mở đầu về công nghệ blockchain và khái niệm về một hệ sinh thái blockchain với thế giới. Khi kiểm tra lịch sử của blockchain, chúng ta phải nhìn lại năm 2009. Khi sự thật về Bitcoin được tiết lộ vào năm 2009 bởi bút danh Satoshi Nakamoto một cách bí ẩn, sách trắng Bitcoin đã nêu chi tiết một giải pháp cho vấn đề chi tiêu kép xung quanh thanh toán ngang hàng kỹ thuật số.
2. Các giao dịch blockchain
Nakamoto đã phát triển các giao dịch thành các thực thể minh bạchi, loại bỏ sự cần thiết của một trung gian.
Sách trắng của Nakamoto đã trình bày các vấn đề của họ với tài chính truyền thống, nói rằng thương mại điện tử đã phụ thuộc gần như hoàn toàn vào các trung gian của bên thứ ba để xử lý các giao dịch kỹ thuật số.
Các bên trung gian này phải dành thời gian và tiền bạc cho các giao dịch gián tiếp, tăng chi phí cho các bên giao dịch và hạn chế tiềm năng cho các giao dịch nhỏ hơn, hàng ngày, trong số các vấn đề khác.
Giải pháp này đòi hỏi các giao dịch đánh dấu thời gian bất biến thông qua các bằng chứng tính toán và băm (hashing) các giao dịch đó thành một “chuỗi bằng chứng công việc (proof-of-work) dựa trên hash đang diễn ra”.
Một chuỗi như vậy sẽ tồn tại theo cách phi tập trung – như một máy chủ dấu thời gian được phân phối giữa các điểm sẵn sàng tham gia. Nếu các điểm rời đi và quay trở lại, chúng sẽ lấy một bản sao của chuỗi tồn tại dài nhất và tiếp tục từ đó.
Phân cấp quy trình giao dịch cho phép tương tác P2P đáng nghi, loại bỏ nhu cầu tham gia của bên thứ ba và, lý tưởng nhất, cung cấp các giao dịch rẻ hơn và nhanh hơn cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, một khi công nghệ đã được đưa ra, người dùng cần một các để kiểm soát các giao dịch, đó là lý do Bitcoin nhập cuộc.
Vì vậy, khi hỏi liệu Bitcoin hay blockchain là ưu tiên hàng đầu, bây giờ chúng ta biết câu trả lời là blockchain.
3. Các hợp đồng blockchain
Công nghệ Blockchain đã phát triển qua các giao dịch ngang hàng (peer-to-peer) đơn giản. Những đổi mới đã dẫn đến các ứng dụng phi tập trung (DApps) được xây dựng trên blockchain và các giải pháp về tốc độ và bảo mật đã tăng lên. Phần lớn sự đổi mới này là do các hợp đồng thông minh.
Kể từ khi công nghệ blockchain thế hệ đầu được mở ra trong Bitcoin hoặc blockchain 1.0, hệ sinh thái blockchain đã phát huy tác dụng. Ví dụ, Ethereum (ETH) là những gì nhiều người đam mê coi là tương lai của blockchain.
Biệt danh này xuất phát từ thực tế đó là Ethereum tập trung nhiều hơn vào các ứng dụng blockchain và khai thác các hợp đồng thông minh blockchain hơn là chỉ đơn giản là tồn tại như một loại tiền tệ phi tập trung.
Người sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, đã hình dung nền tảng của mình như một sự thay thế cho trải nghiệm trực tuyến, sẽ phân cấp tất cả các quy trình kỹ thuật số. Tại sao chỉ dừng lại ở việc cách mạng hóa thanh toán ngang hàng khi người ta có thể cách mạng hóa cho vay và vay tài chính, chơi game và phương tiện truyền thông xã hội, phải không?
Buterin đã khai thác các hợp đồng thông minh để giúp hiện thực hóa tầm nhìn của mình. Hợp đồng thông minh là thỏa thuận kỹ thuật số được thực hiện giữa hai hoặc nhiều bên, không giống như hợp đồng trong cuộc sống thực. Tuy nhiên, một hợp đồng thực tế đòi hỏi một luật sư hoặc người trung gian tương tự để hoạt động, làm phức tạp quá trình.
Một hợp đồng thông minh được thực thi bởi một bộ quy tắc bất biến đã được thỏa thuận trước khi thành lập. Các quy tắc này được mã hóa cứng vào blockchain của Ethereum, đảm bảo không ai có thể thay đổi chúng một khi hợp đồng bắt đầu và loại bỏ sự cần thiết của một trung gian. Hợp đồng sẽ được thực hiện khi cả hai bên thực hiện thỏa thuận của họ.
4. Các ứng dụng thực tiễn blockchain
Các ứng dụng phi tập trung hoàn toàn thực tế, các ứng dụng sẽ đảm bảo người dùng có thể khai thác khả năng của họ mà không cần liên quan đến trung gian.
Trong khi một phiên bản barebones của công nghệ hợp đồng thông minh tồn tại trong Bitcoin, Ethereum đã đưa nó lên một tầm cao mới bằng cách cung cấp cho các nhà phát triển một nền tảng để xây dựng DApps trong khi sử dụng sức mạnh của hợp đồng thông minh.
Bây giờ, người ta có thể coi Ethereum là một blockchain thế hệ thứ hai hoặc blockchain 2.0, nhờ khả năng vượt xa Bitcoin, một blockchain thế hệ đầu tiên.
Sau cùng, Ethereum cho phép người dùng tạo ra tiền điện tử của họ trên nền tảng của nó, cũng như là khai thác blockchain Ethereum cho mục đích bảo mật và tốc độ.
Ví dụ, các nhà phát triển có thể xây dựng một ứng dụng cho vay và vay được quản lý hoàn toàn thông qua các hợp đồng thông minh. Trong trường hợp này, các hợp đồng thông minh sẽ đóng vai trò là ký quỹ và giữ tiền một cách an toàn trước khi tạo điều kiện cho vay và phục vụ như một không gian cho người vay trả lại khoản vay.
Tuy nhiên, bất chấp những đổi mới được cung cấp bởi các hợp đồng thông minh và các ứng dụng phi tập trung, Ethereum bị các vấn đề về khả năng mở rộng nghiêm trọng, có nghĩa là nó phải vật lộn để xác thực các giao dịch khi mạng của nó ngày càng nghẽn. Vấn đề này là do phương pháp đồng thuận được khai thác bởi cả Bitcoin và Ethereum: bằng chứng công việc (PoW).
PoW yêu cầu các thợ đào xác nhận các khối bằng cách khai thác sức mạnh máy tính của họ để giải các phương trình phức tạp. Tuy nhiên, chỉ có thể có rất nhiều thợ đào xác nhận rất nhiều giao dịch. Nếu quá nhiều người đang cố gắng giao dịch, các thợ đào sẽ bị quá tải và quá trình xác nhận sẽ mất nhiều thời gian hơn.
Để giải quyết những vấn đề như vậy, Ethereum đang chuyển sang phương pháp đồng thuận bằng chứng cổ phần (PoS) trong việc nâng cấp mạng được gọi là Ethereum 2.0.
Bây giờ, chúng ta hãy bước vào blockchain thế hệ thứ ba, hoặc blockchain 3.0.
5. Blockchain 1.0 vs. blockchain 2.0 vs. blockchain 3.0
Blockchain 3.0 phát triển các khái niệm được giới thiệu bởi blockchain 1.0 và blockchain 2.0 nhiều hơn nữa, cũng như mở ra các giải pháp khả năng tương tác và các phương pháp đồng thuận mới.
Một hệ sinh thái blockchain thế hệ thứ ba giải quyết nhiều vấn đề gây khó khăn cho mạng blockchain 1.0 và blockchain 2.0, chẳng hạn như khả năng mở rộng và khả năng tương tác. Các mạng Blockchain 3.0 thường giải quyết vấn đề khả năng mở rộng với một thuật toán đồng thuận mới: bằng chứng cổ phần (PoS).
Thay vì khai thác, PoS yêu cầu người dùng đặt cược hoặc khóa mã thông báo (token) của họ để trở thành người xác nhận. Người xác nhận đảm bảo rằng các giao dịch đến là hợp lệ trước khi cam kết chúng với mạng blockchain và kiếm được phí giao dịch cho những nỗ lực của họ.
Ý tưởng là những người dùng có cổ phần trong một mạng sẽ muốn những gì tốt nhất cho nó và sẽ cố gắng đạt được kết quả tốt nhất có thể khi nói đến xác nhận giao dịch. Ngoài ra, xác nhận giao dịch nhanh hơn hoạt động khác, cũng như đảm bảo mạng có thể mở rộng quy mô khi nhiều người xác nhận tham gia.
Sau đó là các giải pháp khả năng tương tác blockchain 3.0. Mặc dù có rất nhiều hệ sinh thái blockchain ngoài kia, nhiều người trong số họ đang tách biệt với nhau. Chuyển đổi tiền từ hệ sinh thái blockchain này sang hệ sinh thái blockchain khác thông qua trao đổi tiền điện tử là tốn thời gian và tốn kém, khóa người dùng khỏi tự do tài chính thực sự.
Một giải pháp khả năng tương tác blockchain 3.0 phổ biến là các cầu kết nối (bridges). Bridges kết nối hai hoặc nhiều mạng blockchain, cho phép người dùng chuyển đổi tài sản từ mạng này sang mạng khác. Khi làm như vậy, các cây cầu thống nhất tất cả các loại hệ sinh thái blockchain, thực sự tận dụng việc cung cấp tự do tài chính.
6. Các loại quyền blockchain khác nhau
Các mạng blockchain chạy trên các phương pháp đồng thuận dựa trên sự cho phép, sự cho phép tại các mức độ sử dụng khác nhau tùy thuộc vào nhu cầu và mức độ cấp phép của người dùng.
Bên cạnh các thế hệ blockchain, cũng có các loại blockchain khác nhau khi nhìn từ góc độ dựa trên sự cho phép. Một số loại quyền đó là các blockchain công khai, được cấp phép hoặc riêng tư.
Mỗi loại này cung cấp một trường hợp sử dụng khác nhau cho nhu cầu của công ty hoặc người dùng. Khi được yêu cầu liệt kê ba loại blockchain, bây giờ bạn sẽ biết câu trả lời.
Blockchain công khai
Blockchain công khai là hình thức cơ bản nhất của một hệ sinh thái blockchain. Một blockchain công khai có sẵn cho bất cứ ai muốn sử dụng cơ sở dữ liệu. Bitcoin và Ethereum được coi là blockchain công khai, ví dụ.
Ngoài việc mở cửa cho tất cả mọi người, các mạng này tồn tại mà không có cơ quan trung ương. Thay vào đó, việc nâng cấp và các thay đổi khác được thực hiện bởi các nhà phát triển từ khắp nơi trên thế giới và bất kỳ ai cũng có thể sử dụng cơ sở hạ tầng của blockchain công cộng để xây dựng DApps.
Blockchain được cấp phép
Một permissioned blockchain (blockchain được cấp phép) hay còn được gọi là Consortium, nó hạn chế một số hoặc tất cả các phần của cơ sở dữ liệu cho các điểm với sự cho phép đặc biệt. Ví dụ, giả sử một nhóm tập trung đang làm việc để phát triển một mạng lưới blockchain công khai cho phần còn lại của thế giới. Trong trường hợp đó, nhóm đó có thể có quyền độc quyền để xem thông tin tập trung vào mạng.
Blockchain riêng tư
Mặc dù công nghệ blockchain về cơ bản là một sổ cái phân tán phi tập trung, đôi khi sổ cái đó không bắt buộc phải công khai. Ví dụ, cơ sở dữ liệu nhân viên của một công ty không cần phải được chia sẻ nhưng vẫn có thể được hưởng lợi từ hiệu quả được cung cấp bởi công nghệ blockchain.
Trong trường hợp này, một công ty sẽ sử dụng một blockchain riêng tư. Tổ chức này sau đó có thể sử dụng blockchain riêng của mình giống như một cơ sở dữ liệu truyền thống. Nó có thể có một số thông tin có sẵn cho toàn bộ lực lượng lao động, trong khi nhiều thông tin cá nhân chỉ dành cho các giám đốc điều hành C-suite.
Blockchain lai
Blockchain lai có thể được coi là một tương lai của sự phát triển blockchain vì chúng sử dụng các đặc điểm từ cả mạng công khai và riêng tư. Các công ty có thể sử dụng các blockchain lai với các dịch vụ công cộng.
Lấy một trò chơi video hỗ trợ blockchain, ví dụ. Nếu một nhóm đang làm việc để phát triển một trò chơi video trực tuyến nhiều người chơi nhưng không muốn công khai phát triển, họ có thể khai thác một blockchain lai.
Bằng cách này, người chơi vẫn có thể tương tác với khía cạnh công khai của mọi thứ bằng cách đăng ký, chơi và thậm chí có thể ban hành quản trị khi đề xuất và bỏ phiếu về cơ chế trò chơi. Mặt riêng tư của blockchain lai cho phép các nhà phát triển của trò chơi giữ thông tin và hoạt động bên trong khỏi công chúng.
Khi lựa chọn giữa một blockchain được cấp phép hoặc riêng tư, điều đáng chú ý là các doanh nghiệp có thể xem xét các blockchain lai do bản chất đa diện của chúng.
Nguồn: CoinTelegraph
