Ngân hàng Trung ương Nhật Bản mở rộng sandbox quản lý để kiểm thử thanh toán blockchain, bao gồm bù trừ chứng khoán liên ngân hàng và CBDC bán lẻ, trong bối cảnh rủi ro hợp đồng thông minh vẫn là mối lo ngại.
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang chủ động xây dựng một môi trường thử nghiệm pháp lý và công nghệ để kiểm thử các cơ chế thanh toán dựa trên blockchain — động thái cho thấy Nhật Bản đang tiến gần hơn đến việc tích hợp tài sản mã hóa vào hệ thống tài chính chính thống, nhưng với sự thận trọng đặc trưng của một ngân hàng trung ương lớn.
Phát biểu tại hội nghị FIN/SUM 2026, Thống đốc Kazuo Ueda cho biết BOJ sẽ mở rộng hoạt động trong khuôn khổ sandbox quản lý, tập trung vào hai hướng chính: phát triển cơ chế kết nối các nền tảng blockchain mới với hạ tầng tài chính hiện có, và kiểm thử các kịch bản thanh toán cùng bù trừ chứng khoán liên ngân hàng trên nền tảng phân tán. Đây là lần đầu tiên BOJ chính thức mô tả phạm vi cụ thể của các thử nghiệm này trong một diễn đàn công khai.
Rủi ro hợp đồng thông minh — bài toán chưa có lời giải hoàn hảo
Thống đốc Ueda không né tránh những lo ngại về rủi ro. Ông cảnh báo rằng kiến trúc hợp đồng thông minh nếu được thiết kế không đầy đủ có thể tạo ra các mối đe dọa đối với sự ổn định của thị trường tài chính và toàn bộ hệ thống thanh toán. Quan điểm này phản ánh sự khác biệt rõ nét giữa cách tiếp cận của các ngân hàng trung ương với cách tiếp cận của khu vực tư nhân: tốc độ đổi mới phải đi kèm với sự phát triển song hành của các cơ chế thể chế và thông lệ quốc tế tốt nhất.
Trong khi đó, dự án thí điểm tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương dành cho bán lẻ vẫn đang được tiến hành song song. BOJ duy trì các thử nghiệm kỹ thuật và đối thoại với khu vực tư nhân thông qua một diễn đàn chuyên trách, dự kiến sẽ được mở rộng phạm vi để cho phép thảo luận toàn diện hơn về tương lai hệ thống thanh toán quốc gia.
Trên bình diện quốc tế, BOJ là thành viên tích cực trong Project Agorá — sáng kiến đa phương của nhiều ngân hàng trung ương và tổ chức tài chính lớn, nghiên cứu khả năng token hóa tiền gửi ngân hàng trung ương nhằm phục vụ thanh toán xuyên biên giới thông qua hợp đồng thông minh. Sự tham gia này cho thấy Nhật Bản không đơn độc trong hành trình này, và các kết quả thử nghiệm trong sandbox có thể đóng góp trực tiếp vào chuẩn mực toàn cầu đang hình thành.
Ở cấp độ ngành, khu vực tư nhân Nhật Bản cũng không đứng ngoài cuộc. Minna no Ginko, ngân hàng số trực thuộc Fukuoka Financial Group — một trong những tập đoàn ngân hàng khu vực lớn nhất Nhật Bản — đã công bố vào năm 2025 dự án thử nghiệm phát hành stablecoin neo theo tiền pháp định và các tài sản được token hóa, đồng thời đánh giá khả năng ứng dụng thực tế của ví blockchain cho cả khách hàng cá nhân lẫn doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, ông Ueda nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của ngân hàng trung ương: dù các hệ thống phân tán và hệ thống truyền thống cùng tồn tại, BOJ phải là “mỏ neo niềm tin” — bảo đảm khả năng chuyển đổi ngang giá giữa các dạng tiền và giảm thiểu rủi ro hệ thống. Sandbox pháp lý chính là công cụ để hiện thực hóa cam kết đó mà không đánh đổi sự an toàn tài chính.
