Giữa căng thẳng thuế quan, Trung Quốc yêu cầu các ngân hàng lớn tăng tỷ lệ sử dụng nhân dân tệ trong giao dịch quốc tế, nhằm giảm lệ thuộc vào USD.
Trung Quốc đã chỉ đạo các ngân hàng lớn nhất của mình tăng tỷ lệ sử dụng nhân dân tệ (CNY) trong hoạt động thương mại với các đối tác nước ngoài, nâng yêu cầu từ 25% lên 40%, theo thông tin từ Bloomberg. Động thái này thể hiện nỗ lực quyết liệt của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy vai trò toàn cầu của đồng nhân dân tệ, đặc biệt khi ngày càng có nhiều quốc gia đặt nghi vấn về sự phụ thuộc vào đô la Mỹ.
Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đang sử dụng chính sách mới này như một công cụ chiến lược để đẩy mạnh quá trình quốc tế hóa nhân dân tệ. Mặc dù quy định này không có tính ràng buộc pháp lý, các ngân hàng không tuân thủ có thể chịu ảnh hưởng bất lợi trong quá trình đánh giá vĩ mô thận trọng (Macro Prudential Assessment) – một công cụ giám sát tài chính quan trọng do PBOC triển khai.
Theo Bloomberg, việc không đạt ngưỡng yêu cầu có thể khiến ngân hàng bị xếp hạng thấp hơn, từ đó gặp khó khăn khi mở rộng dịch vụ. Điều này tạo ra áp lực thực tế buộc các ngân hàng phải tuân thủ, mặc dù không có chế tài pháp lý cứng rắn.
Chính sách điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đầu tháng này đã tuyên bố áp thuế bổ sung lên hàng loạt hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, làm rung chuyển các thị trường tài chính tại châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Đáp lại, Trung Quốc cũng nâng thuế đáp trả, nhưng hai bên đồng ý tạm hoãn 90 ngày để tiếp tục đàm phán.
Tiến triển tích cực trong việc áp dụng CNY
Thống đốc PBOC Pan Gongsheng cho biết vào tháng 1 rằng 30% thương mại hàng hóa của Trung Quốc đã sử dụng CNY để thanh toán. Trong năm 2024, tổng giá trị thương mại hàng hóa của Trung Quốc đạt 43,8 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 6,1 nghìn tỷ USD.
Bắc Kinh đặt mục tiêu đẩy tỷ lệ này cao hơn thông qua sự kết hợp giữa các biện pháp chính sách và nâng cấp kỹ thuật. Tại Thượng Hải, chính quyền địa phương đã cam kết cải tiến dịch vụ tài chính xuyên biên giới, tăng tốc hệ thống thanh toán, và cung cấp công cụ tỷ giá hiệu quả hơn cho các doanh nghiệp sử dụng nhân dân tệ.
Các ngân hàng cũng đang giảm phí dịch vụ cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu sử dụng CNY, và thị trường đang phản hồi tích cực. Tỷ giá CNY trong nước đã tăng 1,57% từ đầu năm, hiện giao dịch quanh mức 7,187 CNY/USD. Sự gia tăng này đã thuyết phục các nhà xuất khẩu thanh lý dự trữ USD và quay lại sử dụng CNY, điều mà họ còn do dự trong năm 2023.
Nhu cầu tăng cao đối với các giao dịch và hợp đồng phòng hộ không cần sử dụng USD đang trở thành xu hướng rõ rệt. Các công ty môi giới khắp châu Á cho biết nhiều doanh nghiệp bắt đầu yêu cầu giao dịch bằng CNY, euro, dirham (AED) hoặc đô la Hồng Kông (HKD), bao gồm cả các hợp đồng hedging và khoản vay định giá bằng CNY.
Một ngân hàng nước ngoài lớn tại Indonesia thậm chí đã thành lập đội ngũ chuyên trách tại Jakarta để xử lý giao dịch CNY-IDR (rupiah). Nhu cầu loại bỏ đồng USD không chỉ xuất phát từ mong muốn tiết kiệm chi phí, mà còn vì vai trò trung gian của USD đang bị nghi ngờ.
Stephen Jen, người nổi tiếng với “thuyết nụ cười của đồng đô la”, cảnh báo rằng tới 2,5 nghìn tỷ USD có thể bị thanh lý khỏi các tài sản định danh bằng USD, khi nhà đầu tư tìm kiếm các lựa chọn thay thế. Ông gọi đó là “trận lở tuyết” đang chực chờ đánh sập vị thế thống trị toàn cầu của USD.
Mối lo này đặc biệt mạnh mẽ tại châu Á và Trung Đông, nơi mối quan hệ thương mại sâu sắc với Trung Quốc đang thúc đẩy các giao dịch trực tiếp bằng nội tệ. Một nhà giao dịch hàng hóa có trụ sở tại Singapore cho biết các hãng xe châu Âu đang tích cực yêu cầu hợp đồng thanh toán bằng euro-CNY.
Dù vai trò của CNY trong thanh toán xuyên biên giới toàn cầu vẫn khiêm tốn, chỉ chiếm 4,1% tổng thanh toán trong tháng 3, trong khi USD vẫn chiếm 49%, nhưng xu hướng thay đổi đã bắt đầu. Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc đã xử lý 175 nghìn tỷ nhân dân tệ trong năm 2023, tăng 40% so với năm trước.
Các quốc gia BRICS như Brazil và Indonesia đang tăng cường hỗ trợ nỗ lực giảm phụ thuộc USD. Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, các lệnh trừng phạt tài chính đã khiến nhiều quốc gia lo ngại việc nắm giữ quá nhiều tài sản định danh bằng USD. Trung Quốc đã và đang ký kết các thỏa thuận thanh toán tiền tệ song phương, thúc đẩy quốc tế hóa nhân dân tệ, và xây dựng nền tảng lâu dài cho chiến lược tài chính địa chính trị của mình.
